نتيجه‌گيرى‌ براى مسلمانان اين بهترين مژده است كه آنها كه در گذشته كمر به «نابودى اسلام از بيرون» بسته بودند، اينك به «فهم اسلام از درون» روى آورده‌اند. اگر مسيحيان از خط مشى «نابودى اسلام از بيرون» طرفى نبستند و نا اميد شدند، بدون شك سياست «فهم اسلام از درون» آنان را به سوى حقيقت رهنمون خواهد گشت.
با اين همه، از ياد نبايد برد كه پذيرش اسلام به عنوان يك دين، محمد (ص) به عنوان پيامبر و قرآن به عنوان كتاب آسمانى از سوى مسيحيان هر چند واقعيتى انكارناپذير است، ولى همه واقعيت حاكم بر مناسبات ميان مسيحيان و مسلمانان نيست. اعتقاد صليبيهاى صهيونيست و صهيونيستهاى صليبى درباره ظهور دوم مسيح و اينكه دولت او در سرزمين فلسطين تشكيل خواهد گرديد، ايده‌اى است كه حيات دينى و فرهنگى مسلمانان را به شدت تهديد مى‌كند. رسالتى كه سران آمريكا مبنى براى ايجاد دموكراسى مورد نظرشان در خاورميانه و عموم كشورهاى اسلامى براى خود قائل هستند، نخستين چيزى را كه از ميان خواهد برد آزادى مسلمانان پاى‌بند به عقايد دينى است. از اين رو، بايد ميان قلمروهاى اين دو واقعيت تفكيك قائل شد و گفت كه روابط ميان مسيحيان و مسلمانان در حوزه‌هاى كلامى و اعتقادى به سوى تفاهم گرايش دارد، ولى در حوزه‌هاى استراتژيكى و سياسى، تقابل، درست همانند دوره‌هاى كهن به جاى خود باقى است و چشم‌انداز آينده آن نيز غير قابل پيش‌بينى و گاه بسيار خطرناك مى‌نمايد.
توصيه‌ها گرچه رويكرد عمده نوشته حاضر بيشتر توصيف برخوردهاى ميان مسيحيان و مسلمانان و نيز نشان دادن پيوستگى تاريخى حاكم بر اين برخوردهاست، نگاهى كلى به اين رويدادها ما را به حقايقى رهنمون مى‌گردد كه در اينجا به عنوان توصيه‌هاى تحقيق عرضه مى‌گردد:
الف. به گواهى تاريخ ستيز ميان مسيحيان و مسلمانان راه حل نظامى ندارد. گرچه اقدامهاى نظامى در مقاطعى از تاريخ مقاصد سياسى طرفين را برآورده ساخته، اما ريشه‌