نگاهى نو به جنگهاى صليبى - بینش، عبدالحسین - الصفحة ١٧٨
آنگاه كه مبشرين آمريكا در سالهاى ١٨٤٠- ١٨٥٠ در امپراتورى عثمانى نفوذ خود را توسعه دادند و برنامههاى استعمارى را اجرا مىنمودند، تركيه تصميم گرفت كه آنان را از امپراتورى خود اخراج نمايد، ولى وزارت خارجه آمريكا از اين عمل ممانعت كرد و ممانعت آمريكا مشكلات فراوانى براى مملكت عثمانى به وجود آورد و از بيدارى دربار امپراتورى جلوگيرى شد و بدين طريق مبشرين توانستند آزادانه به امر تبشيرى خود ادامه دهند. مطلب به همين جا خاتمه نيافت، بلكه مبشرين آمريكايى نيز، طبق قانون «امتيازات خارجى» كه براى خارجيان مورد استفاده تركيه حقوق گزاف قايل بود، از همان حقوق برخوردار شدند. به دنبال برقرارى قانون «امتيازات خارجى» (كاپيتولاسيون) مبشرين در انجام اعمال تبشيرى و سياسى آزاد شدند تا آنكه تركيه در جنگ بينالمللى ١٩١٤ توانست آن قانون را لغو كند و از شر آنان نجات يابد «١».
نيز در مواردى پا را از اين فراتر نهاده، هدفهاى سياسى و تبشيرى را عين هم دانستهاند:
در سال ١٩٢٠ م كانون تبشير آمريكايى كه بسيار اهتمام مىورزد تا از مناسبات جنگى استفاده تبشيرى نمايد كتابى منتشر كرد. در مقدمه اين كتاب چنين نوشته است: مهمترين موضوعى كه مربوط به دخول ايالات متحده آمريكا در جنگ جهانى اول است، اين است كه عقايد و اصولى را كه هدف مبشرين بود به اختيار آمريكا در آورده و اعلام كرده كه اين هدفها براى او جنبه اخلاقى دارد و به علت همين هدفها وارد جنگ گرديده است «٢».
دورانى كه اروپائيان در صدد اجراى اين نقشه برآمدند، از دو ويژگى عمده برخوردار بود.
نخست اينكه آنان دوران قرون وسطى و جهل و تاريكى را پشت سر نهاده و به پيشرفتهاى بزرگ و شگفتانگيز دانش و فناورى دست يافته بودند و به همين دليل، نسبت به مسلمانان احساس برترى ذهنى نيز داشتند.
در مقابل، مسلمانان در عقبماندگى علمى به سر مىبردند و نسبت به اروپائيان از نظر فرهنگى نيز در موضع ضعف قرار داشتند. دوم اينكه تبليغات اين مرحله به خلاف دوران پيش از جنگهاى صليبى، براى دفاع از خود و در دوران جوامع مسيحى نبود، بلكه جنبه