نگاهى نو به جنگهاى صليبى - بینش، عبدالحسین - الصفحة ١٧٧
بسيارى از اهل كتاب به سبب حسادتى كه در دلهايشان هست، دوست دارند شما را كه ايمان آوردهايد به كفر بازگردانند، با اينكه حق برايشان كاملًا روشن شده است. از آنها در گذريد و ببخشيدشان تا خدا فرمان خود را نازل كند، خداوند بر همه چيز قادر است «١».
تبشير در خدمت استعمار به راستى آيا هدف مبشران مسيحى و آباى كليسا از مبارزه با اسلام تبليغ مسيحيت بوده و يا هدفهاى ديگرى داشتهاند؟ در پاسخ به اين پرسش بايد گفت: در اينكه مسيحيان دوست مىدارند آيين عيسوى جهانگير شود ترديدى نيست، ولى تجربه تاريخى و سابقه حضور آنان در كشورهاى گوناگون نشان مى دهد كه مبلغان و مبشران مسيحى پيش از آنكه منادى دين مسيح باشند، به ويژه در دورههاى اخير، جاده صافكن استعمار بودهاند و به ويژه پژوهشهاى علمى آنان بسيار براى استعمارگران راهگشا بوده است:
شكى نيست كه علت اصلى اعزام مروّج كليسا اين است كه كيشهاى غير از مسيحيت را محكوم و نابود سازند. تا بدان وسيله پيروان آنها را بنده و اسير خويش سازند. زيرا مبارزه بين مبشرين و بين اديان ديگر مبارزه دينى نيست، بلكه مبارزه در راه قدرت سياسى و اقتصادى است. و از همين رهگذر است كه براى مبشرين پروتستانى اگر مملكتى مسيحى ارتدوكسى گردند قانع نيست بلكه بايد حتماً پروتستانى شوند. زيرا كاتوليك هواخواه فرانسه است و ارتدوكس علاقه به روسيه دارد، ولى هر گاه اين دو فرقه پروتستانى باشند، در مرحله اول محبت آمريكا را در دل مىپرورانند و در درجه دوم دوستى انگلستان را. صرف نظر از اينكه اين سه فرقه با يكديگر سازگار نيستد هر سه با اسلام مخالفند «٢».
از آن سوى، استعمارگران نيز پيوسته پشتيبان مبشران بودهاند و در موارد نياز به يارى آنها شتافتهاند.