در عالم واقع و مقام عمل نيز حسن سلوك مسلمانان نسبت به مسيحيان و زندگى پيروان مسيح (ع) در ميان ملل اسلامى و ارتقاى اجتماعى- سياسى آنان تا حد وزارت و برخوردارى از حق انجام شعاير دينى و داشتن دير و كليسا، گواه پذيرفته بودن مسيحيت از سوى اسلام و زندگى محترمانه عيسويان در جامعه اسلامى است. بارزترين نمونه حسن سلوك و رفتار مسامحه‌آميز مسلمانان با مسيحيان را مى‌توان در دوره جنگهاى صليبى ديد كه طى آن مسلمانان، حساب صليبيهاى اروپايى را از مسيحيان بومى جدا كردند و هيچ گاه جنايتهاى جنگجويان مهاجم را به پاى ساكنان منطقه نگذاشتند. عيسويان بومى در نواحى مسلمان نشين از حقوق كامل شهروندى و مذهبى برخوردار بودند و حتّى در موارد اختلافشان با مسيحيان غير بومى، از پشتيبانى مسلمانان نيز بهره‌مند مى‌گشتند. اين درست در هنگامى بود كه مسلمانان در مناطق زير سلطه مهاجمان، از حقوق مدنى بى بهره بودند و حتى حق داشتن مسجد از آنها سلب گرديده بود «١».
حقوق اهل ذمه- غير مسلمانان اهل كتاب و از آن جمله يهوديان و مسيحيانى كه در پناه دولت اسلامى زندگى مى‌كنند- در كتابهاى فقهى اسلامى باب ويژه‌اى را به خود اختصاص داده و طى آن حقوق و وظايف اين دسته به طور مشخص بيان گرديده است «٢».
از نگاه على (ع)
در قرآن كريم پيرامون آراء عقايد، تاريخ و نيز روان‌شناسى و جامعه‌شناسى پيروان اديان گذشته فراوان سخن به ميان آمده است؛ ولى در اينجا تنها به اندازه بيان كلى ديدگاه اسلام‌