بود كه نمايندگان كمپانى هند شرقى فرمان شاه عباس را براى انجام فعاليت تجارى در ايران دريافت داشتند. در سال ١٦١٩ م ايرانيها بندر رأس الخيمه را در ساحل جنوبى خليج فارس به تصرف در آوردند؛ و سرانجام در عمليات مشترك ايران و انگليس در سال ١٦٢٢ م جزاير هرمز و قشم به تصرف كامل ايران در آمد و پرچم پرتغال پس از يك قرن به زير كشيده شد. از آن پس انگليسيها مركز تجارت و كشتيرانى خود را به بندر عباس منتقل كردند «١».
ديگر قدرتى كه در خليج فارس به فعاليت پرداخت، كشور هلند بود. هلنديها كه خود تا سال ١٥٩٥ م مستعمره اسپانيا بودند، در اوايل قرن هفدهم به يك قدرت مهم دريايى تبديل شدند؛ و در سال ١٦٢٣ م شركت هلندى هند شرقى توسعه خود را در خليج فارس آغاز كرد.
آنها توانستند با كمك «ويس نيخ «٢»» و يك نقاش هلندى به نام «فان هاسلت «٣»» كه در دربار. شاه عباس به سر مى‌برد، امتياز فعاليت تجارى را در خليج فارس به دست آورند. آنان پس از داير كردن دفاتر تجارى در بندر عباس و اصفهان، با سوء استفاده از ضعف شاه عباس دوم صفوى، موقعيت خود را استحكام بخشيدند و سر انجام در سال ١٦٥٢ م به حضور انگليسيها در خليج فارس و نيز فعاليت تجاريشان در بندر عباس پايان دادند. تا آنكه سرانجام در سال ١٧٦٥ م در برابر فشار ايرانيها ناچار خليج فارس را ترك گفتند «٤».
پس از عقب نشينى هلنديها از خليج فارس، بار ديگر انگليسيها در خليج فارس به دخالت پرداختند. پالمرستون، وزير خارجه وقت انگلستان در اوايل سال ١٨٣٨ م درباره استراتژى اين كشور در خليج فارس چنين اعلام داشت:
ما موظف هستيم خليج فارس را تحت سلطه نيروهاى دريايى خود در آوريم. به طورى كه هيچ قدرت ديگرى قادر به رقابت با ما نباشد. ولى در عين حال عملى ساختن اين منظور نبايد از لحاظ مادى براى ما گران تمام شود «٥».