نگاهى نو به جنگهاى صليبى - بینش، عبدالحسین - الصفحة ١١٥
بريتانيا انجام شد- ايالتهاى دست نشانده عثمانى را در «مولداوى» «١» و «والاكيا» «٢» به تصرف درآورد (ژوئيه ١٨٥٣ م)، در مقابل تركها نيز به روسها اعلان جنگ دادند و چندى بعد فرانسه و انگلستان هم وارد جنگ با روسيه شدند. سرانجام نيروهاى طرفين در كريمه با يكديگر به نبرد پرداختند كه در پايان به شكست نيروهاى روس انجاميد و در پى آن معاهده پاريس ميان طرفهاى درگير بسته شد «٣».
فروپاشى عثمانى امپراتورى عثمانى در اوج قدرت خود گستره وسيعى از اروپاى جنوب شرقى، خاور نزديك و خاور ميانه را در تصرف داشت. به طور طبيعى حفظ مليتهاى گوناگون و پيروان دو دين رقيب يعنى مسلمانان و مسيحيان در زير يك پرچم كارى بس دشوار بود. به ويژه آنكه دولتهاى بزرگ مسيحى همچون فرانسه، انگلستان و روسيه در عثمانى داعيهدار و ذىنفع بودند، و به انحاى گوناگون به دخالت و تهديد در آن دولت مىپرداختند. به هر حال مجموعه عوامل داخلى و خارجى دست به دست هم داد و اين نيروى برتر اسلامى را گرفتار تجزيه كرد. متصرفات دولت عثمانى يكى پس از ديگرى از آن جدا گشتند. پيش از همه، متصرفات اروپايى و ممالك مسيحى نشين كسب استقلال كردند و پس از آن نوبت يكى از مناطق بسيار مهم يعنى مصر رسيد كه تصرف آن به وسيله فرانسه زمينه روى كار آمدن خاندان محمد على پاشا را فراهم ساخت. وى سلسله مستقلى را با رياست اسمى سلاطين عثمانى تشكيل داد و به صورت قدرتى رقيب براى آن دولت در آمد.