نگاهى نو به جنگهاى صليبى - بینش، عبدالحسین - الصفحة ١١٢
به آنها اعتراف كردهاند، به طور كامل مورد عفو قرار مىدهيم؛ درست همانند نياكانمان، يعنى كشيشان بزرگ رُم، كه به طور معمول گناه كسانى را كه به جنگهاى مقدس اعزام مىشدند، مورد گذشت قرار مىدادند «١» ..
اما با وجود اعزام سربازان و ناوگانهاى فراوان جنگى و نيز نيروهايى كه از اطريش به كمك آمد، جنگجويان صليبى شكست خوردند و با وجود تلاش بسيار پاپ، [گريگورى سيزدهم (دوره پاپى: ١٥٧٢- ٨٥)]، اتحاد مقدّس در سال ١٥٧٣ م از هم پاشيده شد. نيروهاى اسپانيايى به شمال آفريقا باز گشتند و تلاشهاى پاپ كه باقيمانده عمرش را براى ايجاد اتّحادى مجدّد سپرى كرد؛ نافرجام ماند «٢».
اسپانياييها و پرتغاليها، بيش از ديگر كشورهاى اروپايى در شمال آفريقا فعّاليت داشتند و شهرهاى واقع در حاشيه جنوبى مديترانه پيوسته ميان آنها و عثمانيها دستبهدست مىگرديد. نبردهاى چندى ميان طرفين روى داد. در سال ١٥٧٤ م در حالى كه اسپانيا مايل به صلح با عثمانيها بود، پرتغاليها به يك لشكركشى بزرگ اقدام كردند؛ كه در نهايت به شكست خودشان انجاميد و هشت هزار تن از آنان كشته شدند و پانزده هزار تن نيز به اسارت در آمدند «٣». گرچه جنگ درياها شكست پياپى مسيحيان را به همراه داشت، اما براى مسلمانان نيز پيامدهاى ناگوارى به بار آورد؛ چرا كه صليبيها به فكر دور زدن مسلمانان از راه درياها افتادند؛ و پس از كشف «دماغه اميد نيك» «٤» به وسيله پرتغاليها، ايده محاصره مسلمانان از پشت، صورت حقيقت به خود گرفت. دريانوردان پرتغالى از آن طريق خود را به هندوستان رساندند و بابستن راههاى دريايى خليج فارس و درياى سرخ، دريانوردان را زير فشار قرار دادند تا از مسير زير نفوذ آنان استفاده كنند؛ و اين موضوع بيش از هر جاى ديگرى مصر و سوريه را در تنگناى اقتصادى قرار داد.،،،،،،،