نظام سياسى اجتماعى اسلام - بهرامی، قدرت الله - الصفحة ١١٠
و محو ظلم و استثمار و ريشه كنى فقر است. براى رسيدن به اين هدف، در اسلام برنامههاى توزيع قبل از توليد و توزيع پس از توليد وجود دارد.
منابع اوّليه توليد نظير آب، زمين، معادن، درياها، صيد و امثال آن از انحصار اشخاص خارج شده و به عنوان انفال در اختيار حكومت اسلامى قرار گرفته تا حق بهره بردارى را بر طبق مصالح مسلمين ودر راستاى عدالت اجتماعى به افراد واجد شرايط واگذار كند.
كار يكى از عوامل مؤثر و مهمّ در توليد است كه سهم زيادى براى آن در مواد توليد شده و منافع به دست آمده قرار داده شده است.
اسلام پس از توليد نيز با وضع مقررات و تعيين تكاليف، در صدد توزيع عادلانه ثروت و جلوگيرى از تمركز و تراكم آن است. برخى از اين برنامهها عبارتند از: وضع مالياتهايى نظير خمس، زكات، ماليات در حال ضرورت، انفاق، صدقه، ممنوعيت احتكار و ربا و احكام حكومتى در تعديل ثروت. چنانچه قرآن مىفرمايد:
«كَىْ لا يَكُونَ دَوْلَةً بَيْنَ اْلَاغْنِياءِ مِنْكُمْ» «١» تا اموال، تنها و بطور منحصر در دست ثروتمندان در گردش نباشد.
مصرف در اسلام توليد و توزيع، مقدماتى براى مصرف محسوب مىشوند. اسلام با دستورات سازنده خود سعى دارد براى مصرف، انگيزه هاى مثبتى در افراد ايجاد كند. از نظر اسلام، مىتوان مصرف را به انواع لازم، راجح، حرام و مكروه تقسيم كرد.
١- مصارف لازم و راجح مصرف براى ادامه حيات، تأمين نفقه افراد تحت تكفل، نجات جان انسانها، مصرف در راه دفاع از جامعه اسلامى و تأمين راههاى رشد و پيشبرد اهداف اسلام، از مصارف واجب هستند. بطور كلى، استفاده از نعمت هاى الهى با رعايت شرايط و ضوابط آن،