امام صادق درباره حجت بودن عقل فرمود:
«يا هُشامُ انَّ لِلَّهِ عَلىَ النَّاسِ حُجَّتَيْنِ حُجَّةٌ ظاهِرَةٌ وَ حُجَّةٌ باطِنَةٌ فَامَّا الظَّاهِرَةُ فَالرُّسُلُ وَالانْبِياءُ وَ اْلْائِمَةُ وَ امَّا الْباطِنَةُ فَالْعُقُولُ» «١» اى هشام! خداوند در بين مردم دو حجت دارد يكى ظاهرى و ديگرى باطنى. حجت ظاهرى خداوند، رسولان، انبيا و ائمه هستند و حجت باطنى عقلهاى مردم است.
د- اجماع‌ اجماع به معناى اتفاق است، آن هم اتفاق خاص و از نظر فقهاى شيعه اتفاق فقهاى شيعه بر يكى از احكام شرعى بگونه‌اى كه كاشف از رأى معصوم باشد. «٢» منبع بودن عقل واجماع در صورتى است كه هيچ نصّى در آن موضوع از كتاب و سنت نباشد. كتاب، سنت و عقل به عنوان منابع اصلى و اجماع به عنوان منبع فرعى است.
قوانين ثابت‌ مقررات اسلام از سوى خداوند حكيم بنابه مصالح بندگان وضع شده است. اين مصالح ممكن است دائمى و يا موقت باشد. قوانينى كه در وضع آنها واقعيت انسان و فطرت آدمى بدون در نظر گرفتن زمان، مكان و ويژگيهاى فردى در نظر گرفته شده است، قوانين ثابت ناميده مى‌شود. بسيارى از اعتقادات، اخلاقيات، قوانين فردى، اجتماعى، سياسى، حقوقى و جزايى از اين نوع هستند. اين نوع قانون به نام دين و شريعت ناميده شده است كه بر اساس فطرت انسانى پايه ريزى شده است و هيچ گونه تغيير و تبديلى در آن راه ندارد. قرآن در اين زمينه مى‌فرمايد:
«فَاقِمْ وَجْهَكَ لِلدينِ حَنيفاً فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتىِ فَطَرَ النّاسِ عَلَيْها لاتَبْديلَ لِخَلْقِ اللَّهِ ذلِكَ الدينُ الْقَيِّمُ» «٣»