٢- مساوات در حقوق و تكاليف‌ از آنجا كه افراد بشر از لحاظ خلقت انسانى با هم برابر و برادرند، اسلام آنها را در حقوق و تكاليف انسانى برابر و يكسان دانسته است و اختلاف حالات و استعداد و لياقت آنها، باعث امتياز در حقوق و تكاليف بشرى نخواهد شد.
پيامبراسلام (ص) در چهارده قرن پيش به اين مطلب اشاره كرده و فرمود:
«الْخَلْقُ‌امامَ الْحَقِّ سَواءٌ» «١» مردم در پيشگاه حق، مساوى هستند.
و نيز فرمود:
«النَّاسُ كُلُّهُمْ سَواءٌ كَاسْنانِ الْمُشْطِ» «٢» مردم مانند دندانه هاى شانه با هم برابرند.
حضرت على (ع) نيز در برخوردارى مردم از حقوق مساوى مى‌فرمايد:
«الْحَقُّ لايَجْرى‌ لَاحَدٍ الَّا جَرى‌ عَلَيْهِ وَ لايَجْرى عَلَيْهِ الَّا جَرى‌ لَهُ» «٣» قانون به نفع كسى اجرا نمى‌شود، مگر اينكه به ضرر او نيز اجرا مى‌شود و به ضرر كسى اجرا نمى‌شود، مگر اينكه به نفع او نيز اجرا مى‌گردد.
آن حضرت در جاى ديگر در باره مساوات در حقوق و تكاليف مى‌فرمايد:
«فَلْيَكُنْ امْرُ النَّاسَ عِنْدَكَ فِى الْحَقِّ سَواءً» «٤» بايد وضع مردم، در مورد حق، در نزد تو برابر و يكسان باشد.
٣- مساوات در برابر قانون‌ منظور از اين اصل آن است كه قانون بدون توجه به دورى و نزديكى افراد با مجريان‌