فلسطين و صهيونيزم - حسنی، مهدی - الصفحة ٧٤
ميان انگليسىها و عربهاى مخالف عثمانى صورت گرفت كه نتيجه آن، آغاز مكاتبات هشتگانه «١» شريف حسين و مكماهان بود. امّا انگليس بدون توجه به تعهدى كه درباره تشكيل حكومت مستقل عربى پذيرفته بود، مذاكرات محرمانهاى را نخست با فرانسه (دى ١٢٩٤ ش./ اكتبر ١٩١٥ م.) و سپس با روسيه و فرانسه (خرداد ١٢٩٥ ش./ ١٩١٦ م.) آغاز كرد كه سرانجام منجر به دستيابى انگليس و فرانسه به يك فرمول موقت (اردىبهشت ١٢٩٥ ش./ فوريه ١٩١٦ م.) و سپس تصويب فرمول دايم (: پيمان سايكس پيكو) ميان سه كشور روسيه، انگليس و فرانسه درباره تقسيم بلاد عربى امپراتورى عثمانى گرديد. «٢» جزئيات توافق سايكس پيكو در خرداد، تير و مرداد ١٢٩٥ ش./ مارس، آوريل و مه ١٩١٦ م. بهتصويب دولتهاى روسيه، فرانسه و انگليس رسيد، و در دى/ اكتبر همان سال و نيز طى سالهاى ١٢٩٦ و ١٢٩٧ ش./ ١٩١٧ و ١٩١٨ م. تغييرات و اصلاحاتى در آن، توسط دول مزبور انجام شد. امّا در مجموع، اين توافقنامه، كه حاصل يازده نامه رسمى و اقدامات ديپلماتيك سه كشور بود، داراى دوازده مادّه است.
طرح نخستين (: فرمول موقت پيمان) توسط سرمارك سايكس نماينده پارلمان و معاون وزير جنگ انگليس و جورج پيكو كنسول فرانسه در بيروت فراهم آمد. ولى مبادله اسناد و همچنين تغييرات بعدى آن توسط سازنوف «٣»، سر ادوارد گرى «٤»، پالئو لوگ «٥» و ...، نمايندگان سياسى سه