صهيونيسم، نخست در ج فلسطين و صهيونيزم ٥٣ تولد صهيونيسم ص : ٥١ بهه زبان، سخن و انديشه و آن گاه در عرصه سياست قد برافراشت. در اين روند، صهيونيسم ادبى، زبان عبرى را به خدمت گرفته، در گسترش آن كوشيد و يهوديان عبرى زبان را تشويق كرد.
پيامد اين تلاش چند صد ساله، زبانى كه به گفته بن گوريون، يك زبان ناگويا بود و در قلب‌ها مى‌زيست، و به نماز و شعر و ادبيات مذهبى اختصاص داشت، به جايگاهى دست يافت كه ديگر تنها زبانِ زمانِ گذشته نبود، بلكه زبان آينده، زبان رستاخيز و زبانى بود كه مى‌توانست يهوديان را به‌عنوان يك ملت يگانه در زير سايه خويش درآورد. «١» در عرصه قلم و انديشه و هنر، از گذر تولّد صهيونيسم سياسى، داستان و رمان و تئاترهايى بسيار پديد آمد. از آن جمله است اشعار مذهبى يهود ابن هاله وى (متوفى ٥١٩ ش./ ١١٤٠ م.) كه به سود مقاصد صهيونيستى به كار رفت. كتاب تلمود «٢»، كه نگارش آن در ١١٢٩ ش./ ١٧٥٠ م. به پايان رسيد، انديشه بازگشت به ارض موعود را رواج داد.
بنجامين ديزرائيلى «٣» (متوفى ١٢٦٠ ش./ ١٨٨١ م.) در رُمان ديويد آلروى (تأليف ١٢١٢ ش./ ١٨٨٣ م.) گونه‌اى نژادپرستى افراطى را به تصوير كشيد، زيگموند فرويد (متولد ١٢٣٥ ش./ ١٨٥٦ م.) بر لزوم اجراى‌