مسؤول بودن انسانها، از جمله امتيازات خاص اسلام است كه آن را از ساير اديان و مكاتب متمايز مى‌كند.
موانع و مشكلاتى از قبيل تفسيرهاى غير واقع‌بينانه و تلاش حاكمان جهت قلب مفاهيم حركت‌آفرين آن، باعث شده بود كه دين در جايگاه واقعى خود قرار نگيرد. از جمله اين موانع تز جدايى دين از سياست بود كه در اثر تبليغ استعمار غرب به وجود آمده و چنين شايع شده بود كه دين جوابگو و گشاينده معضلات پيچيده سياسى اجتماعى روز مردم نيست. موارد ديگرى مثل اصل تقيه، اصل انتظار فرج، پياده كردن احكام اسلام آن هم در عصر به اصطلاح اتم و اين تصور را كه اسلام مى‌تواند ارزشهاى حاكم را دگرگون كند براى بسيارى از مردم و حتى‌ روحانيون غيرممكن شده بود.
امام خمينى- ره- با شناخت دقيق از اسلام و نيز شبهاتِ موجود موفق شدند با شيوه‌اى جديد اسلام را به عنوان مهمترين ركن انقلاب در جامعه مطرح نمايند. در اين راستا و در اوّلين قدم به عنوان مرجع تقليد ضمن حرام اعلام نمودن اصل تقيه «١» با به دست گرفتن پرچم مبارزه و حمله به سيستم سياسى حاكم، موضوع جدايى دين از سياست را به عنوان امرى باطل و نادرست مطرح نمودند و سپس با ارائه طرحِ «حكومت اسلامى»، تحولى اساسى در نگرش به اسلام به عنوان يك مكتب پويا و قابل اجرا آن هم در عصر حاضر به وجود آوردند و با ترسيم طرح اداره جامعه مطلوب براساس مكتب اسلام به تمامى شبهاتى كه در مورد پياده شدن اسلام مطرح مى‌شد پاسخ دادند و با دلايل و شواهد فراوان ثابت نمودند كه احكام اسلام در هيچ زمانى تعطيل‌بردار نيست.» روشنگريهاى امام خمينى- ره- در ارائه يك نگاه جديد به اسلام، سبب شد كه اسلام نقش اساسى خود را در بسيج توده‌ها ايفا نمايد. با اين روشنگريها اسلام جاذبه خود را بازيافت و مردم گروه گروه به اصل اسلامى خود بازگشتند.
تأكيدات امام خمينى- ره- مبنى بر عزّت و اعتبار داشتن انسانها تحت پرچم اسلام، ماهيت ظلم ستيزى و نفى سلطه در اين مكتب، عدالت‌خواهى و فداكارى مردم و ... از