انقلاب اسلامى و انقلابهاى جهان - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٦١
كشتار بيرحمانه شاه در پانزده خرداد روح نيرومند و دليرانه امام را متأثر ساخت بطورى كه در مقاطع مختلف و در طول ساليان دراز امام از اين حادثه با نگرانى و تأثّر ياد مىكردند:
خدا مىداند كه اوضاع ١٥ خرداد مرا كوبيد ... تا ملت عمر دارد غمگين در مصيبت ١٥ خرداد است ... ملت اسلام اين مصيبت بزرگ را فراموش نمىكند «١» قيام پانزده خرداد كه به رهبرى امام و روحانيت شيعه و به حمايت از اسلام برپا شده بود و وابسته به هيچ گروه و دسته غير مذهبى نبود و اگر چه نتيجه فورى نداشت ولى از عوامل مهمّ پيروزى انقلاب اسلامى در سال ١٣٥٧ بود.
٧- كاپيتولاسيون و آغاز مرحله جديد مبارزه پس از توطئههاى «لايحه انجمنهاى ايالتى و ولايتى» و «انقلاب سفيد»، احياى كاپيتولاسيون يا «قضاوت كنسولى» طرح جديدى بود كه شاه براى تثبيت حاكميت امريكا بر ايران و به منظور جلب حمايت هر چه بيشتر آنها از خود، تن به ذلتِ پذيرش آن داد.
اين توطئه جديد لايحهاى بود كه به موجب آن آمريكاييان مقيم ايران از مصونيتى سياسى همانند ديپلماتها برخوردار مىشدند.
كاپيتولاسيون عبارت است از نظام قضاوت كنسولى و برخى تضمينها و امتيازات و مصونيتهاى قضايىكه به موجب تصميمات يكجانبه بهاتباع و دولتهاى بيگانهدادهمىشود.
در نظام كاپيتولاسيون، رسيدگى به جرايم اتباع بيگانه از حدود صلاحيت مقامات قضايى محلى خارج بوده، آنها تابع صلاحيت مقامات و بويژه مأمورين كنسولى و سياسى دولت متبوعه خود محسوب مىشدند.
تا جنگ جهانى اول، كاپيتولاسيون در بسيارى از كشورها برقرار بود، امّا پس از جنگ و با بيدارى و اعتراض ملتها، لغو گرديد به طورى كه پس از جنگ جهانى دوم فقط تعداد معدودى از كشورهاى ضعيف اين امتياز را به بيگانگان واگذار كرده بودند.