انقلاب اسلامى و انقلابهاى جهان - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٤٨
١- اقدامهاى شاه پس از درگذشت آيتا ... بروجردى و آيتا ... كاشانى (ره)
سال ١٣٤١ ه. ش را مىتوان سرفصل تازهاى در تاريخ سياسى معاصر و مبارزات مذهبى ملت ايران دانست. در اين سال پس از يك دوره اعتراضها و انتقادهاى شديدى كه از سوى روحانيت بخصوص امام خمينى- ره- به شيوههاى حكومتى نظام شاهنشاهى پهلوى وارد شد، حوادثى پيش آمد كه منجر به رويارويى مستقيم روحانيون و مردم با رژيم شاه شد.
رحلت آيتا ... بروجردى در فروردين سال ١٣٤٠ ه. ش بزعم دولتمردان موجبى براى تضعيف روحانيت و از مركزيت افتادن شهر مذهبى قم به عنوان يكى از كانونهاى مبارزه عليه شاه بود؛ زيرا با وجود ايشان رژيم شاه در كارهاى خود احتياط را رعايت مىكرد يا جرأت دست زدن حتى به كارهاى خلاف شرع را نداشت.
آيتا ... بروجردى به برنامههاى رژيم شاه خوشبين نبود. ايشان حاضر به قبول اصلاحات آمريكايى شاه نشدند و معتقد بودند كارهاى واجبترى در مملكت وجود دارد كه بايد انجا) شود. از اظهارات ايشان است كه مىفرمايد:
من هرگز در قبال خلافكاريها و قانون شكنىهاى دستگاه حاكمه ساكت نمىنشينم. «١» رحلت آيتا ... كاشانى در اسفند همين سال نيز مزيد بر علت بود. رژيم شاه از درگذشت ايشان بسيار خوشال شد، چرا كه آيتا ... كاشانى روحانى فعال و خستگىناپذيرى بود عه از زمان ورود به عرصه فعاليتهاى سياسى در ايران، همواره به عنوان يكى از موانع عمده براى دولتهاى وابسته به بيگانه محسوب مىشد. از اين رو، رژيم شاه فكر مىكرد كه با درگذشت او اين مانع از سر راهش برداشته شده است. «٢» امام خمينى (ره) پس از درگذشت مرحوم آيتا ... بروجردى، سخت نگران شدند؛ زيرا مىدانستند رژيم، توطئهها و نقشههاى فراوانى عليه اسلام و ملت ايران در دست دارد و مىخواهد در اين فرصت به دست آمده آن طرحها را به اجرا گذارد. ايشان به حق