درس دوازدهم: مقايسه شرايط اقتصادى‌ به طور كلى هر انقلابى داراى سه مرحله است: مرحله قبل از پيروزى، مرحله پيروزى و مرحله بعد از پيروزى. در هر سه اين مراحل، شرايط و اوضاع اقتصادى، اجتماعى و سياسى بسيار مهم هستند و مورد بررسى قرار مى‌گيرند.
در اين درس به «شرايط اقتصادى» مرحله اول (قبل از پيروزى) در كشورهايى كه انقلاب در آنها صورت گرفته پرداخته مى‌شود و شرايط آنها با شرايط اقتصادى ايران و قبل از انقلاب مقايسه مى‌شود. در اين بررسى و مقايسه، نقش اين شرايط در وقوع‌انقلاب نيز روشن‌مى‌گردد.
١- شرايط اقتصادى‌ الف- فرانسه‌ از اوايل قرن هجدهم و قبل از انقلاب كبير فرانسه، نشانه‌هاى زيادى مبنى بر وخامت اوضاع اقتصادى در فرانسه به چشم مى‌خورد. اين كشور از پنجاه سال قبل از انقلاب دچار مشكلات و بحرانهاى مالى و اقتصادى فراوانى بود كه روز به روز بر دامنه آن افزوده مى‌شد. كسر بودجه دولت هر سال نسبت به سال پيش افزايش يافته، قرضهاى داخلى و خارجى آن كشور سير صعودى داشت. افزايش مالياتها، استبداد و خودكامگى پادشاه، ولخرجيها، عياشيها و جنگهاى پى در پى با كشورهاى ديگر، همه دست به دست هم داده بودند تا كشور فرانسه دچار يك ركود اقتصادى شديد شود. «١» انقلاب اسلامى و انقلابهاى جهان ١٤٧ الف - شرايط نظامى:
ص : ١٤٧ جامعه فرانسه در طول قرن هجده و همزمان با انقلاب به طور كلى از سه طبقه‌