انقلاب اسلامى و انقلابهاى جهان - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٦
مردمى است، همراه با خشونت است، ارزشهاى مسلط در جامعه را تغيير مىدهد، سريع و ناگهانى مىباشد و بالاخره سيستم سياسى حاكم را دگرگون مىكند. «١» تفاوت انقلاب با ديگر پديدههاى اجتماعى با توجه به تعريف فوق بسيارى از تحولات و تغييرات سياسى- اجتماعى در جوامع در مقولهاى جدا از انقلاب جاى مىگيرند. از جمله اين تحولات كه بعضى شباهتها را نيز با انقلاب دارند مىتوان از كودتا، شورش، رفرم و نهضتهاى استقلالطلبانه و جدايىخواهانه نام برد.
كودتا: در كودتا اقليتى مسلح و مجهز با پشتيبانى نيروى نظامى در مقابل گروه ديگرى كه حاكم بر جامعه هستند قيام كرده وضع موجود را به نفع خود تغيير مىدهند و خود به جاى گروه قبل قدرت را به دست مىگيرند. در اغلب كودتاها به نوعى دست قدرتهاى خارجى مشاهده مىشود. كودتاگران هدفى جز رسيدن به قدرت و خدمت به اربابان ندارند و هيچ توجهى نيز به مشروع بودن يا نبودن، صالح بودن يا نبودن و ... كودتاگران نمىشود.
كودتا، در «سقوط حكومت» و تغيير بعضى قوانين با انقلاب مشترك است ولى در موارد زيادى نيز با انقلاب فرق دارد. به تعدادى از آنها اشاره مىشود.
١- انقلاب يك حركت مردمى است و از متن جامعه برخاسته، ولى كودتا به دست افرادى معدود و بيشتر نظامى، رخ مىدهد، ريشه مردمى نداشته و اغلب حمايت خارجى را به دنبال دارد.
٢- انقلاب تغييرات اساسى و بنيادى در جامعه ايجاد مىكند در حالى كه تغييرات ناشى از كودتا به تغييراتى در سطح رهبران يا بعضى قوانين، محدود مىشود.
٣- رهبرى در انقلاب با توجه به ويژگيهاى معيّنى تعيين مىشود و در نوع اسلامى آن رهبر بايد داراى يك سرى خصوصيات فوقالعاده از قبيل آگاهى، مديريت، عدالت،