حيثيت اسلام و ايرانيان بپاخاسته و پرچم مبارزه را برافراشته بود، مجدّداً به همه ملت ايران اعلام خطر نمود.
با فراهم شدن زمينه‌هاى مناسب، روز چهارم آبان (ميلاد حضرت فاطمه زهرا (س)) براى ايراد سخنرانى تعيين گرديد. جمعيت زيادى براى استماع سخنرانى از اطراف و اكناف ايران وارد قم شدند. رژيم شاه كه مى‌دانست از راه تهديد و ارعاب نمى‌تواند مانع از سخنرانى امام شود درصدد برآمد كه بطور غير مستقيم ايشان را از حمله به امريكا باز دارد. ولى امام با آگاهى از اين نقطه ضعف، امريكا را مستقيم مورد حمله شديد قرار داد و نقشه‌هاى آنها را نقش بر آب كرد.
اين سخنرانى كه تا آن روز بى‌سابقه بود مواضع قاطع و سازش ناپذير امام را در برابر شرق و غرب روشن ساخت. ايشان در اين سخنرانى، با چهره‌اى برافروخته و چشمانى از شدت خشم سرخ شده، خيانت امريكا و رژيم را اينگونه بيان كردند:
ايران ديگر عيد ندارد! عيد ايران را عزا كردند! ... ملت ايران را از سگهاى امريكايى پست‌تر كردند ... روحانيون با اين مصائب چه كار كنند؟ ... اگر نفوذ روحانيون باشد نمى‌گذارد يك دست نشانده امريكايى اين غلطها را بكند. از ايران بيرونش مى‌كنند ... رئيس جمهور امريكا بداند ... كه امروز در پيش ملت ما از منفورترين افراد بشر است كه چنين ظلمى به ملت اسلامى كرده است. «١» بعد از اين سخنرانى، امام اعلاميه تاريخى خود را در تحريم كاپيتولاسيون صادر فرمودند. در قسمتهايى از اين اعلاميه آمده است:
آيا ملت ايران مى‌داند در اين روزها در مجلس چه گذشت. مجلس به پيشنهاد دولت سندِ بردگى ملت ايران را امضا كرد. اقرار به مستعمره بودن ايران نمود، سند وحشى بودن ملت مسلمان را به امريكا داد ... اكنون مستشاران نظامى و غير نظامى امريكا با جميع خانواده و مستخدمين آنها آزادند هر جنايتى بكنند و پليس ايران حق بازداشت آنها را ندارد ... ملل اسلام از اجانب عموماً و از امريكا خصوصاً متنفر است. «٢»