درس دوم: انقلاب از ديدگاه غرب و شرق‌ درباره پيدايش انقلاب، نظريه‌هاى متعدد و گاه متضادى بيان شده است؛ عده‌اى معتقدند انقلاب زمانى رخ مى‌دهد كه شرايط سياسى، اقتصادى، اجتماعى و ... در كشور تغيير كرده، رو به نابسامانى رود. عده‌اى ديگر بهبود اوليه شرايط اقتصادى و اجتماعى را دليل انقلاب دانسته‌اند. بعضى نيز گفته‌اند كه انقلاب ممكن است در هر دو حالت رخ دهد.
از ديدگاه ديگر، علت اصلى هر انقلاب وجود دو طبقه مرفه و محروم در جامعه است كه طبقه محروم با افزايش فشارهاى اقتصادى و محروميتهاى اجتماعى، عليه طبقه مرفه دست به انقلاب مى‌زند. دليلِ گوناگونى و اختلافِ اين نظريات آن است كه هر متفكر يا نظريه‌پرداز، در بررسى‌هاى خود با نوع خاصى از انقلابها برخورد داشته است، بنابراين تحليل وى نيز نسبت به پديده انقلاب با نظريه‌پرداز ديگر متفاوت است.
در مجموع، دو ديدگاه مهمّ در مورد انقلاب وجود دارد؛ يكى ديدگاه غرب و ديگرى ديدگاه شرق كه در اين درس با اين دو ديدگاه آشنا خواهيم شد.
١- ديدگاه غرب‌ از نظر غالب دانشمندان غربى، سياست منحصر به امر حكومت است و در نتيجه بخش عمده‌اى از بحث‌هاى آنها درباره علل انقلاب همان علل تغيير حكومتهاست و از آنجا كه تغييرات اجتماعى را در تغييرات حكومتى مى‌دانند تغيير دو گروه يا دو حاكم را نيز انقلاب مى‌دانند. در بحث مربوط به انقلاب از ديدگاه غرب به تعدادى از