انقلاب اسلامى و انقلابهاى جهان - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٩
ويرانى ابزارهاى قدرت و ارزشهاى مسلط بر رژيم حاكم و مرحله سوم كه مرحله سازندگى انقلاب نام دارد شامل عواملى است كه تداوم يا شكست انقلاب را به دنبال دارد.
١- مرحله تكوين زمينه تولد انقلابها، شرايط غير قابل تحملِ زندگى يا كار است. هيچ انقلابى بطور ناگهانى پديد نمىآيد بلكه زمينههاى آن بتدريج شكل مىگيرند و در مسير طولانى خود به مرحله انفجار مىرسند: ابتدا نارضايتى از وضع موجود در زمينههاى سياسى، اقتصادى، مذهبى و ... به وجود مىآيد. سپس يك آرمان جديد و يك روحيه انقلابى برگشت ناپذير شكل مىگيرد. هر چند اين شرايط براى به وجود آمدن يك انقلاب كافى است ولى عوامل غير محسوسى نيز مانند نوع رهبرى، نوع ايدئولوژى انقلابى و شدت و ضعف نارضايتى از وضع موجود نيز در به وجود آمدن انقلابها مؤثر هستند. «١» انقلاب در زمان و مكانى شكل مىگيرد كه شرايط دو قطبى بر جامعه حكمفرما باشد، يعنى گروههاى اجتماعى از سيستم سياسى حاكم بر جامعه جدا شده و در مقابل آن بايستد. اين دوگانگى قدرت در جامعه باعث مىشود كه با زير سؤال رفتن، مشروعيت قدرت سياسى، نهادهاى سياسى ضعيف شده نتوانند خواستههاى جامعه را برآورده كنند بروز شكاف بين اين دو، باعث مىشود كه ادامه چنين وضعى در كشور ميسر نباشد. در اين گونه موارد اعتبار و مقبوليت سيستم سياسى بشدت كاهش پيدا مىكند تا جايى كه رژيم حاكم براى بقاى خود به زور متوسل مىگردد. در چنين شرايطى ايجاد تغيير و تحول اجتناب ناپذير خواهد بود.
عوامل زيادى شرايط لازم براى ايجاد، شكلگيرى و وقوع انقلاب را آماده مىكنند كه از جمله آنها مىتوان عوامل زير را نام برد: عوامل سياسى، اقتصادى- اجتماعى، فرهنگى، فقر طبقات عظيم اجتماعى، فساد در طبقه هيأت حاكمه، برقرارى خفقان و سلب آزاديهاى فردى و اجتماعى، بىاعتنايى به ارزشهاى مسلط جامعه، گرانى، سلطه و