اطلاعات رزمى در جنگهاى صدر اسلام - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٧٢
دو- بُرد گلوله تحت تأثير باد، غلظت هوا و درجه حرارت هوا تغيير مىكند.
سه- غلظت دودى كه به منظور ايجاد پردههاى استتارى توليد مىشود با توجه به سمت و سرعت باد، درجه حرارت، بارندگى و رطوبت تغيير مىكند.
چهار- بارندگى و باد اثر مواد شيميايى را كم مىكنند.
پنج- سرعت و جهت باد در پخش اعلاميههاى تبليغاتى موثّر است.
شش- درجه حرارت و ميزان سردى و گرمى هوا بيشترين اثر را در طول عمليات بر پرسنل مىگذارد. فرماندهان همواره بايد توجّه داشته باشند كه درجه حرارت ثابت نيست. مثلًا گرما در اواسط ظهر به حداكثر و در شبها به حداقل خود مىرسد، كه با توجّه به اين تغييرات، اثرات آن نيز تغيير مىيابد.
هفت- باد و طوفان، با سرعت و جهتِ خود، در جنگ اثر مىگذارد.
امروزه اين عامل را بيشتر براى استفاده از موادّ شيميايى و موادّ دودزا جهت ايجاد اختفاء مورد بررسى قرار مىدهند ولى باد علاوه بر موارد مزبور، با توجّه به وضعيت زمين و ديگر عوامل جوّى مانند درجه حرارت، باران و ... در عمليات بهطور مؤثر نقش خود را ايفا مىكند. مثلًا وقتى باد در هواى سرد مىوزد، اثر سرما و برودت را چند برابر مىكند، يا در يك منطقه خاكى كه تردد در آن زياد است، وزش باد همراه با ايجاد گرد و غبار، تا حدود زيادى مىتواند جلوى ديد را گرفته، آن را محدود كند.
غزوه خندق در زمستان به وقوع پيوست. قواى اسلام حدود يك ماه به حالت پدافندى و سپاه مشركان به حالت آفندى به سر مىبردند. در اين نبرد، سرما و باد و طوفان اثرات خود را بر دو طرف گذاشت و با وجود