اطلاعات رزمى در جنگهاى صدر اسلام - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٥٧
مهارت عامل در كسب خبر و ميزان مورد اعتماد بودن عامل و منبع خبر تعيين گردد.
در آن جا كه عامل و منبع مورد وثوق نيست و احتمال جعل خبر وجود دارد، بايد بررسى و دقّت كرد. از اين رو مىبينيم وقتى وليد بن عُقْبة امتناع طايفه بنى المصطلق از پرداخت زكات و تصميم ايشان بر جنگ را به پيامبر صلى الله عليه و آله خبر داد آيه شريفه بر حضرت نازلشد كه:
«يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا إِنْ جاءَكُمْ فاسِقٌ بِنَبَاءٍ فَتَبَيَّنُوا أَنْ تُصيبُوا قَوْماً بِجَهالَةٍ فَتُصْبِحُوا عَلى ما فَعَلْتُمْ نادِمينَ» «١» اى مؤمنان! هرگاه شخصى فاسق خبرى براى شما بياورد، درباره آن تحقيق كنيد؛ مبادا از روى نادانى به قومى آسيب و رنجى رسانيد و از كرده خود سخت پشيمان گرديد.
علامه طباطبايى در ذيل آيه شريفه مىفرمايد:
«خداى سبحان در اين آيه، اصل عمل به خبر را، كه اصلى است عقلايى، امضاء كرده است. زيرا اساس زندگى اجتماعى بشر به همين است كه وقتى خبرى را مىشنوند به آن عمل كنند. چيزى كه هست، در خصوص خبر اشخاص فاسق دستور فرموده تحقيق كنيد و اين در حقيقت نهى از عمل به خبر فاسق است و حقيقت اين نهى، اين است كه مىخواهد از بىاعتبارى و عدم حجّيت خبر فاسق پرده بردارد و اين هم خودش نوعى امضاء است. چون عقلاء هم رفتارشان همين است كه خبر اشخاص بى بند و بار را حجت نمىدانند؛ به خبر كسى عمل مىكنند كه به