اطلاعات رزمى در جنگهاى صدر اسلام - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٤٢
طايفه خزاعه، اعمّ از كافر و مسلمان، به دليل پايبندى به تعهّد و پيمانى كه با عبدالمطلب داشتند، اخبار و اطّلاعات را براى رسول اكرم جمعآورى مىكردند. «١» البته در جهت عكس قضيه، از نامهنگارى حاطب بن ابى بلتعه به قريش مىتوان نام برد. كفّار قريش با خوشرفتارى نسبت به خانواده او كه در مكّه ساكن بودند مىخواستند اطلاعاتى از او كسب كنند كه البته ناكام ماندند. «٢» - رهگذران:
از كسانى كه مىتوانند اخبار ارزشمندى را در اختيار بگذارند، رهگذران و مسافران هستند كه در منطقه تردّد مىكنند. حضرت سيدالشهداء عليه السلام در مسير حركتش از مكه به كوفه، همواره از اين منبع استفاده مىكرد تا از اوضاع كوفه با خبر شود. وقتى از مكه خارج شد، فرزدق، شاعر معروف عرب، را ديد. اوضاع و احوال كوفه را پرسيد؟
فرزدق گفت: «تَرَكْتُ النَّاسَ بِالْعراقِ قُلوبُهُمْ مَعَكَ وَ سُيُوفُهُمْ مَعَ بنى امَيَّةَ» «٣» مردمى را در عراق ترك كردم كه دلهايشان با شما بود و شمشيرهايشان به نفع بنىاميّه. آنگاه امام فرمود: راست مىگويى. «٤» همين روايت را به بشر بن غالب از طايفه بنى اسد نسبت دادهاند كه در منزل «ذات عرق» خدمت امام رسيد. امام از او درباره عراق پرسيد، او نيز، همان پاسخ فرزدق را داد. «٥»