اطلاعات رزمى در جنگهاى صدر اسلام - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٣٥
قابليت استتار آنها و مانع شدن و يا عدم آن.
سه- مزارع: نوع و طبيعت محصول كاشته شده در مناطق غير جنگلى مثل: گندم، جو، پنبه، گياهان روغنى، شالى كارى، چاى، لوبيا، ديمى يا آبى و فصل هر محصول.
٣- جنس زمين:
در زمينه شناخت جنس زمين بايد از زمينشناسان مدد گرفت و اطّلاعاتى در مورد تركيب و جنس خاك، نوع مواد به كار رفته در آن (شيميايى و غير شيميايى)، سنگلاخى، شن و ماسه نرم، خاك رس يا خاك نرم و سفت و محكم يا نرم بودن زمين كسب كرد و اين كه آيا تحت تأثير عوامل جوّى قرار مىگيرد يا نه، چه عواملى (باد، باران، برف، سيل، طوفان) روى آن زمين تأثير مىگذارد و ميزان تأثير روى آن چه اندازه است؟ بهعنوان مثال اگر زمينى شنى و ماسهاى باشد بهوسيله باد و طوفان جا به جا مىشود و با بارش باران سفت مىگردد و اگر رسى باشد با بارش باران، گل مىشود.
٤- عوارض مصنوعى:
كارها و تغييراتى كه انسان روى طبيعت انجام مىدهد، عوارض مصنوعى ناميده مىشود. شناخت اين عوارض براى فرماندهى از اهمّيت نظامى بالايى برخوردار است. عوارض مصنوعى زمين شامل موارد زير مىشود:
يك- جادّهها: ترانزيتى، عمومى، محلّى، آسفالته، شوسه، خاكى، متروكه، مال رو، پر رفت و آمد و يا خلوت.
دو- راهآهن: ابتدا و انتهاى راهآهن و نوع استفاده آن.
سه- پُلها: استراتژيكى، عادى، نوع پلها و جنس آنها، قابل مرمّت بودن يا نبودن آنها، شناور، ثابت، حفاظت شده يا نشده و