بدون شناخت از زمين، دست به عمل نمى‌زند.
با نگاهى اجمالى به جنگ‌هاى رسول خدا صلى الله عليه و آله، امير مؤمنان و ديگر ائمه عليهم السلام معلوم مى‌شود كه به زمين منطقه توجه كامل داشته و از عوارض طبيعى و مصنوعى آن جهت كسب پيروزى بهره مى‌گرفته‌اند.
همين سيره عملى ما را به اهمّيّت مسأله واقف مى‌سازد. چنانچه در جنگ بدر، احد، خندق و صفّين كاملًا مشهود است.
در جنگ احد، لشكريان اسلام به دستور پيامبر صلى الله عليه و آله در دامنه كوه احد، موضع گرفتند و از آن به‌عنوان يك عارضه طبيعى، به‌منظور تأمين عقبه لشكر استفاده كردند، به‌گونه‌اى كه دشمن ناگزير شد در مكان پايين‌ترى موضع بگيرد و فقط از روبه‌رو وارد جنگ شود. «١» در جنگ خندق رسول خدا صلى الله عليه و آله ابتدا عوارض طبيعى و مصنوعى شهر مدينه را شناسايى كرد و چون تصميم پدافند داشت، از عوارض زمين مانند باغستان‌ها، كوه‌ها، منازل و ... به بهترين وجه استفاده كرد؛ به‌نحوى كه نفوذ نيروهاى دشمن فقط از يك سو ميسّر بود كه حضرت دستورداد خندق حفر شود و بدين‌طريق راه نفوذ و ورود دشمن را كاملًا مسدود نمود. هنگامى كه دشمن خود را با موانع طبيعى و مصنوعى بسيارى مواجه ديد، ناگزير پشت خندق اردو زد و مدّتى معطل ماند تا سرانجام با شكستى غيرقابل تصوّر بازگشت. «٢» حضرت على عليه السلام به فرماندهانش دستور مى‌دهد تا از زمين (قله‌ها، دامنه كوهستان‌ها، كرانه رودها، و ...) بهترين استفاده را بنمايند. بخشى از