اطلاعات رزمى در جنگهاى صدر اسلام - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٥٩
بنابراين، محتواى خبر بايد اطمينانآور باشد؛ خواه از عامل و منبعى موثّق رسيده باشد خواه از طريق قرائن ديگرى پى به درستى خبر ببريم.
هر چند عامل و منبع چندان موثّق نباشد. «١» اگر اخبار از طرق گوناگون و چندين عوامل و منابع براى ما ارسال شود كه با يكديگر تناقض نداشته باشند، از اعتبار بالايى برخوردار خواهند بود. استفاده پيامبر صلى الله عليه و آله از عوامل گوناگون در جنگ خندق و كسب اطلاعات صحيح در آن نبرد را مىتوان نمونه قابل ملاحظه اين روش بهشمار آورد. در جنگ خندق، به پيامبر صلى الله عليه و آله خبر رسيد كه «بنى قريظه» پيمان را شكسته و با مشركان هم پيمان شدهاند تا با وى بجنگند.
پيامبر صلى الله عليه و آله، «زبير بن عوام» را براى خبريابى فرستاد. «زبير» پس از بررسى وضعيت آنان، به حضرت چنين گزارش داد: اى رسول خدا صلى الله عليه و آله! ديدم كه حصارهاى خود را اصلاح مىكنند و راههاى خود را آماده مىسازند و چهارپايان را جمعآورى مىنمايند.
پيامبر صلى الله عليه و آله، آنگاه «سعد بن معاذ» و «سعد بن عباده» و «أسَيْدِ بْنِ حضير» را به حضور طلبيد و فرمود: به من خبر رسيده است كه «بنى