جبران كرد. درصورتى كه دشمن به تأمين اين نوع كمبودها قادر باشد، خواهد توانست با تمام توان به مبارزه ادامه دهد. در غير اين صورت، توان وى به تدريج كاسته خواهد شد.
- خطوط مواصلاتى:
كمبود راه‌هاى پشتيبانى از مهم‌ترين نقاط ضعف دشمن است؛ زيرا پشتيبانى نيروها خصوصا با استعداد زياد با مشكلات بسيار مواجه مى‌شود. همچنين فرماندهى نيروى مقابل مى‌تواند به آسانى آن را به‌وسيله آتش كنترل كند و امكان استفاده از آن را به حدّاقل برساند.
حضرت امير عليه السلام در جنگ صفين، درصدد قطع خطوط مواصلاتى دشمن برآمد بدين منظور، گروهى را به سوى دشمن هدايت كرد. «١» - مسافت زياد:
مسافت زياد نيز، مشكلى در امر پشتيبانى است، هر چند امروزه يگان‌هاى پشتيبانى كننده به‌گونه‌اى سازماندهى مى‌شوند كه بتوانند پاسخ‌گوى نياز منطقه باشند. مسلمانان در بيشتر غزوات صدر اسلام به علت دورى راه و اين‌كه به‌صورت خودكفا حركت مى‌كردند، قادر به استمرار پشتيبانى نيروهاى خود نبودند. از اين رو مدّت محدودى را مى‌توانستند در جنگ باشند. ولى در مواردى كه راه پشتيبانى كوتاه بود، مانند غزوه بنى‌قريظه، خندق و احد اين مشكل وجود نداشت.
از عللى كه باعث شد حضرت امير عليه السلام «كوفه» را مركز حكومت خويش قرار دهد، همين نكته بود. حضرت قبل از فتنه ناكثين (برپا كنندگان جنگ جمل) درصدد تهيّه نيرو و امكانات براى مبارزه با معاويه بود ولى «جنگ جمل» اين امر را به تأخير انداخت و فرصت مناسبى براى معاويه فراهم شد تا درصدد تحكيم موقعيت خويش برآيد و نيرو و