آن كه در راه خدا بجنگد و مبارزه كند و كشته شود يا پيروز گردد به زودى پاداش بزرگى به او خواهيم بخشيد.
انگيزه مادى اگر محرّك هم باشد، ولى در مقايسه با انگيزه معنوى از قوّت كمترى برخوردار است. بنابراين، بايد انگيزه دشمن را بررسى نمود و قدرت و كارآيى آن را در نيروهايش سنجيد.
در جنگ بدر، مسلمانان با اينكه از هر جهت در تنگنا بودند شكست سختى را به قريش- كه داراى تمام امتيازات و امكانات جنگى بود- تحميل كردند؛ يكى از علل اين پيروزى و شكست ضعف انگيزه قريش در جنگيدن و قوت انگيزه مسلمانان- به‌ويژه برخى از آنان مانند على عليه السلام، حمزه عليه السلام، مقداد و سعد بن معاذ- بود.
كفار قريش كه براى نجات كاروان حركت كرده بودند اكنون كه كاروان از دسترس مسلمانان خارج شده بود انگيزه‌اى براى جنگ نداشتند حتى فرماندهانشان. امّا مسلمانان اگر چه براى دستيابى به كاروان حركت كرده بودند بيشترشان مايل بودند اموال كاروان را به دست بياورند امّا وقتى با لشكر قريش مواجه شدند و حضرت با ايشان مشورت كرد با عزم جزم آماده نبرد شدند. در اينجا به نمونه‌هايى از گفتار مشركان و نيز مسلمانان را كه نشانگر انگيزه آنان است اشاره مى‌كنيم:
بعد از اسارت آب‌آوران قريش در بدر به‌دست مسلمانان، عتبة بن ربيعه به حكيم بن حزام گفت: گمان نمى‌كنم كسى راهى عجيب‌تر از راه ما پيموده باشد: كاروان نجات يافت و ما به قصد ستم به گروهى به سرزمين‌