دانشنامه بزرگ اسلامی
 
٣٥١٧ ص
٣٥١٨ ص
٣٥١٩ ص
٣٥٢٠ ص
٣٥٢١ ص
٣٥٢٢ ص
٣٥٢٣ ص
٣٥٢٤ ص
٣٥٢٥ ص
٣٥٢٦ ص
٣٥٢٧ ص
٣٥٢٨ ص
٣٥٢٩ ص
٣٥٣٠ ص
٣٥٣١ ص
٣٥٣٢ ص
٣٥٣٣ ص
٣٥٣٤ ص
٣٥٣٥ ص
٣٥٣٦ ص
٣٥٣٧ ص
٣٥٣٨ ص
٣٥٣٩ ص
٣٥٤٠ ص
٣٥٤١ ص
٣٥٤٢ ص
٣٥٤٣ ص
٣٥٤٤ ص
٣٥٤٥ ص
٣٥٤٦ ص
٣٥٤٧ ص
٣٥٤٨ ص
٣٥٤٩ ص
٣٥٥٠ ص
٣٥٥١ ص
٣٥٥٢ ص
٣٥٥٣ ص
٣٥٥٤ ص
٣٥٥٥ ص
٣٥٥٦ ص
٣٥٥٧ ص
٣٥٥٨ ص
٣٥٥٩ ص
٣٥٦٠ ص
٣٥٦١ ص
٣٥٦٢ ص
٣٥٦٣ ص
٣٥٦٤ ص
٣٥٦٥ ص
٣٥٦٦ ص
٣٥٦٧ ص
٣٥٦٨ ص
٣٥٦٩ ص
٣٥٧٠ ص
٣٥٧١ ص
٣٥٧٢ ص
٣٥٧٣ ص
٣٥٧٤ ص
٣٥٧٥ ص
٣٥٧٦ ص
٣٥٧٧ ص
٣٥٧٨ ص
٣٥٧٩ ص
٣٥٨٠ ص
٣٥٨١ ص
٣٥٨٢ ص
٣٥٨٣ ص
٣٥٨٤ ص
٣٥٨٥ ص
٣٥٨٦ ص
٣٥٨٧ ص
٣٥٨٨ ص
٣٥٨٩ ص
٣٥٩٠ ص
٣٥٩١ ص
٣٥٩٢ ص
٣٥٩٣ ص
٣٥٩٤ ص
٣٥٩٥ ص
٣٥٩٦ ص
٣٥٩٧ ص
٣٥٩٨ ص
٣٥٩٩ ص
٣٦٠٠ ص
٣٦٠١ ص
٣٦٠٢ ص
٣٦٠٣ ص
٣٦٠٤ ص
٣٦٠٥ ص
٣٦٠٦ ص
٣٦٠٧ ص
٣٦٠٨ ص
٣٦٠٩ ص
٣٦١٠ ص
٣٦١١ ص
٣٦١٢ ص
٣٦١٣ ص
٣٦١٤ ص
٣٦١٥ ص
٣٦١٦ ص
٣٦١٧ ص
٣٦١٨ ص
٣٦١٩ ص
٣٦٢٠ ص
٣٦٢١ ص
٣٦٢٢ ص
٣٦٢٣ ص
٣٦٢٤ ص
٣٦٢٥ ص
٣٦٢٦ ص
٣٦٢٧ ص
٣٦٢٨ ص
٣٦٢٩ ص
٣٦٣٠ ص
٣٦٣١ ص
٣٦٣٢ ص
٣٦٣٣ ص
٣٦٣٤ ص
٣٦٣٥ ص
٣٦٣٦ ص
٣٦٣٧ ص
٣٦٣٨ ص
٣٦٣٩ ص
٣٦٤٠ ص
٣٦٤١ ص
٣٦٤٢ ص
٣٦٤٣ ص
٣٦٤٤ ص
٣٦٤٥ ص
٣٦٤٦ ص
٣٦٤٧ ص
٣٦٤٨ ص
٣٦٤٩ ص
٣٦٥٠ ص
٣٦٥١ ص
٣٦٥٢ ص
٣٦٥٣ ص
٣٦٥٤ ص
٣٦٥٥ ص
٣٦٥٦ ص
٣٦٥٧ ص
٣٦٥٨ ص
٣٦٥٩ ص
٣٦٦٠ ص
٣٦٦١ ص
٣٦٦٢ ص
٣٦٦٣ ص
٣٦٦٤ ص
٣٦٦٥ ص
٣٦٦٦ ص
٣٦٦٧ ص
٣٦٦٨ ص
٣٦٦٩ ص
٣٦٧٠ ص
٣٦٧١ ص
٣٦٧٢ ص
٣٦٧٣ ص
٣٦٧٤ ص
٣٦٧٥ ص
٣٦٧٦ ص
٣٦٧٧ ص
٣٦٧٨ ص
٣٦٧٩ ص
٣٦٨٠ ص
٣٦٨١ ص
٣٦٨٢ ص
٣٦٨٣ ص
٣٦٨٤ ص
٣٦٨٥ ص
٣٦٨٦ ص
٣٦٨٧ ص
٣٦٨٨ ص
٣٦٨٩ ص
٣٦٩٠ ص
٣٦٩١ ص
٣٦٩٢ ص
٣٦٩٣ ص
٣٦٩٤ ص
٣٦٩٥ ص
٣٦٩٦ ص
٣٦٩٧ ص
٣٦٩٨ ص
٣٦٩٩ ص
٣٧٠٠ ص
٣٧٠١ ص
٣٧٠٢ ص
٣٧٠٣ ص
٣٧٠٤ ص
٣٧٠٥ ص
٣٧٠٦ ص
٣٧٠٧ ص
٣٧٠٨ ص
٣٧٠٩ ص
٣٧١٠ ص
٣٧١١ ص
٣٧١٢ ص
٣٧١٣ ص
٣٧١٤ ص
٣٧١٥ ص
٣٧١٦ ص
٣٧١٧ ص
٣٧١٨ ص
٣٧١٩ ص
٣٧٢٠ ص
٣٧٢١ ص
٣٧٢٢ ص
٣٧٢٣ ص
٣٧٢٤ ص
٣٧٢٥ ص
٣٧٢٦ ص
٣٧٢٧ ص
٣٧٢٨ ص
٣٧٢٩ ص
٣٧٣٠ ص
٣٧٣١ ص
٣٧٣٢ ص
٣٧٣٣ ص
٣٧٣٤ ص
٣٧٣٥ ص
٣٧٣٦ ص
٣٧٣٧ ص
٣٧٣٨ ص
٣٧٣٩ ص
٣٧٤٠ ص
٣٧٤١ ص
٣٧٤٢ ص
٣٧٤٣ ص
٣٧٤٤ ص
٣٧٤٥ ص
٣٧٤٦ ص
٣٧٤٧ ص
٣٧٤٨ ص
٣٧٤٩ ص
٣٧٥٠ ص
٣٧٥١ ص
٣٧٥٢ ص
٣٧٥٣ ص
٣٧٥٤ ص
٣٧٥٥ ص
٣٧٥٦ ص
٣٧٥٧ ص
٣٧٥٨ ص
٣٧٥٩ ص
٣٧٦٠ ص
٣٧٦١ ص
٣٧٦٢ ص
٣٧٦٣ ص
٣٧٦٤ ص
٣٧٦٥ ص
٣٧٦٦ ص
٣٧٦٧ ص
٣٧٦٨ ص
٣٧٦٩ ص
٣٧٧٠ ص
٣٧٧١ ص
٣٧٧٢ ص
٣٧٧٣ ص
٣٧٧٤ ص
٣٧٧٥ ص
٣٧٧٦ ص
٣٧٧٧ ص
٣٧٧٨ ص
٣٧٧٩ ص
٣٧٨٠ ص
٣٧٨١ ص
٣٧٨٢ ص
٣٧٨٣ ص
٣٧٨٤ ص
٣٧٨٥ ص
٣٧٨٦ ص
٣٧٨٧ ص
٣٧٨٨ ص
٣٧٨٩ ص
٣٧٩٠ ص
٣٧٩١ ص
٣٧٩٢ ص
٣٧٩٣ ص
٣٧٩٤ ص
٣٧٩٥ ص
٣٧٩٦ ص
٣٧٩٧ ص
٣٧٩٨ ص
٣٧٩٩ ص
٣٨٠٠ ص
٣٨٠١ ص
٣٨٠٢ ص
٣٨٠٣ ص
٣٨٠٤ ص
٣٨٠٥ ص
٣٨٠٦ ص
٣٨٠٧ ص
٣٨٠٨ ص
٣٨٠٩ ص
٣٨١٠ ص
٣٨١١ ص
٣٨١٢ ص
٣٨١٣ ص
٣٨١٤ ص
٣٨١٥ ص
٣٨١٦ ص
٣٨١٧ ص
٣٨١٨ ص
٣٨١٩ ص
٣٨٢٠ ص
٣٨٢١ ص
٣٨٢٢ ص
٣٨٢٣ ص
٣٨٢٤ ص
٣٨٢٥ ص
٣٨٢٦ ص
٣٨٢٧ ص
٣٨٢٨ ص
٣٨٢٩ ص
٣٨٣٠ ص
٣٨٣١ ص
٣٨٣٢ ص
٣٨٣٣ ص
٣٨٣٤ ص
٣٨٣٥ ص
٣٨٣٦ ص

دانشنامه بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٣٧٠١

اعياص‌
جلد: ٩
     
شماره مقاله:٣٧٠١


اَعْياص‌، عنوان‌ چند تن‌ از خاندان‌ اموي‌ فرزندان‌ امية الاكبر بن‌ عبد شمس‌ بن‌ عبد مناف‌. مادر آنان‌ آمنه‌، دختر اَبان‌ بن‌ كليب‌ بن‌ ربيعه‌ است‌ (سدوسى‌، ٣١-٣٢؛ ابن‌ قتيبه‌، ١١٢). نام‌ ايشان‌ در منابع‌ گوناگون‌، كمابيش‌متفاوت‌آمده‌است‌كه‌ مهم‌ترين‌آنان‌،اينهاست‌: عاص‌(عاصى‌)، ابوالعاص‌ (ابوالعاصى‌)، عيص‌، ابوالعيص‌ و عُوَيص‌ (نك: بلاذري‌، ٤(١)/٢،٣/٢٦٣؛ابن‌ دريد،٥٤، ١٦٦؛ ابوالفرج‌، ١/٨ -٩؛قس‌:سدوسى‌، ٣١؛ كلبى‌، ٣٨؛ زبيري‌، ٩٨-٩٩؛ نيز نك: S , ٢ .(EIابن‌ حزم‌ (ص‌ ٧٨) ابوعمرو را نيز در شمار اعياص‌ آورده‌ است‌. از اين‌ ميان‌، از عيص‌ و عويص‌ و ابوالعيص‌ فرزندانى‌ باقى‌ نمانده‌ است‌ (نك: بلاذري‌، ٤(١)/٢؛ ابن‌ حزم‌، همانجا؛ مونس‌، ٨٦).
به‌ ابوالعاص‌ لقب‌ «امين‌» داده‌، و او را از حكما و شعراي‌ قريش‌ دانسته‌اند (زبيري‌، همانجا). گويند وي‌ نديم‌ قيس‌ بن‌ عدي‌ بوده‌ است‌ (ابن‌ حبيب‌، ١٧٧). از مهم‌ترين‌ كسانى‌ كه‌ به‌ ابوالعاص‌ نسب‌ مى‌برند، عثمان‌ بن‌ عفان‌، خليفة سوم‌ و مروان‌ بن‌ حكم‌، سر سلسلة مروانيان‌ را مى‌توان‌ نام‌ برد (سدوسى‌، همانجا؛ كلبى‌، ٣٩؛ بلاذري‌، ٥/١٢٥).
از آنجا كه‌ نسب‌ ابوسفيان‌ و فرزندانش‌ به‌ گروه‌ ديگري‌ از خاندان‌ اموي‌ موسوم‌ به‌ «عنابس‌» مى‌رسد، ميان‌ اين‌ دو گروه‌ (اعياص‌ و عنابس‌) و هواخواهان‌ ايشان‌ رقابت‌ و اختلاف‌ سختى‌ بر سر خلافت‌ و تفضيل‌ و تقدم‌ بر ديگري‌ وجود داشته‌ است‌ (ابن‌ ابى‌ الحديد، ١/٣٣٥- ٣٣٦؛ نك: مقريزي‌، ٨٠ -٨١).
برخى‌ از نوادگان‌ اعياص‌ در عهد پيامبر(ص‌) و پس‌ از آن‌ عهده‌دار اموري‌ شدند و يا در غزوات‌ و فتوحات‌ به‌ شهادت‌ رسيدند (نك: كلبى‌، ٤٤- ٤٨؛ خليفه‌، ١/٢٤-٢٦). برخى‌ از اينان‌ نيز چون‌ حكم‌ بن‌ ابى‌ العاص‌ در مخالفت‌ با پيامبر(ص‌) شهرت‌ يافتند (بلاذري‌، همانجا).
مآخذ: ابن‌ ابى‌ الحديد، عبدالحميد، شرح‌ نهج‌ البلاغة، به‌كوشش‌ محمدابوالفضل‌ ابراهيم‌، قاهره‌، ١٣٧٨ق‌/١٩٥٩م‌؛ ابن‌ حبيب‌، محمد، المحبر، به‌كوشش‌ ايلزه‌ ليشتن‌ اشتتر، حيدرآباد دكن‌، ١٣٦١ق‌/١٩٤٢م‌؛ ابن‌ حزم‌، على‌، جمهرة انساب‌ العرب‌، بيروت‌، ١٤٠٣ق‌/١٩٨٣م‌؛ ابن‌ دريد، محمد، الاشتقاق‌، به‌كوشش‌ عبدالسلام‌ محمد هارون‌، قاهره‌، ١٣٧٨ق‌/١٩٥٨م‌؛ ابن‌ قتيبه‌، عبدالله‌، المعارف‌، به‌كوشش‌ ثروت‌ عكاشه‌، قاهره‌، ١٩٦٠م‌؛ ابوالفرج‌ اصفهانى‌، الاغانى‌، بيروت‌، ١٣٩٠ق‌/١٩٧٠م‌؛ بلاذري‌، احمد، انساب‌ الاشراف‌، ج‌ ٣، به‌كوشش‌ عبدالعزيز دوري‌، بيروت‌، ١٣٩٨ق‌/ ١٩٧٨م‌، ج‌ ٤(١)، به‌ كوشش‌ ماكس‌ شلوسينگر، بيت‌المقدس‌، ١٩٧١م‌، ج‌ ٥، به‌كوشش‌ گويتين‌، بيت‌المقدس‌، ١٩٣٦م‌؛ خليفة بن‌ خياط، الطبقات‌، به‌كوشش‌ سهيل‌ زكار، دمشق‌، ١٩٦٦م‌؛ زبيري‌، مصعب‌، نسب‌ قريش‌، به‌كوشش‌ لوي‌ پرووانسال‌، قاهره‌، ١٩٥٣م‌؛ سدوسى‌، مورج‌، حذف‌ من‌ نسب‌ قريش‌، به‌كوشش‌صلاح‌الدين‌ منجد، بيروت‌،١٣٩٦ق‌/ ١٩٧٦م‌؛ كلبى‌، هشام‌، جمهرةالنسب‌، به‌ كوشش‌ ناجى‌ حسن‌، بيروت‌، ١٤٠٧ق‌/ ١٩٨٦م‌؛ مقريزي‌، احمد، النزاع‌ و التخاصم‌ فيمابين‌ بنى‌ اميه‌ و بنى‌هاشم‌، به‌ كوشش‌ حسين‌ مونس‌، قاهره‌، ١٩٨٤م‌؛ مونس‌، حسين‌، توضيحات‌ بر اطلس‌ تاريخ‌ الاسلام‌، قاهره‌، ١٤٠٧ق‌/١٩٨٧م‌؛ نيز: . S , ٢ EI
محمدرضا ناجى‌