تحليلى بر دعاهاى انبيا در قرآن - خزائلی، محمدعلی - الصفحة ١٠٢ - برائت از كفّار و توكّل به خدا

است. و اين دو سرمايه مهم يعنى زندگى دنيا و اموال و نيروهاى انسانى در آنجا كمترين نتيجه‌اى براى صاحبانش نخواهد داشت و طبيعى است كه ساير سرمايه‌هاى اين جهان كه در رتبه‌هاى بعد از اين دو قرار دارند، سود نخواهند بخشيد. ولى كسى كه سالم از هرگونه شرك و كفر و آلودگى به گناه با قلب پاك و خالص به حضور خدا بيايد بيشترين بهره را خواهد داشت. امام صادق مى‌فرمايد: «اَلْقَلْبُ السَّليمُ الَّذي يَلْقى رَبَّهُ وَلَيْسَ فيهِ أَحَدٌ سِواهُ‌؛[١]قلب سليم قلبى است كه خدا را ملاقات كند در حاليكه هيچ كس غير از او در آنجا نباشد.»

در مجمع البيان از امام صادق عليه السلام نقل فرموده: قلب سليم دلى است كه سالم از محبت دنيا باشد و هر دلى كه در آن شرك يا شكى باشد از درجه اعتبار ساقط است و مردم مأمور به زهد در دنيا شدند براى آنكه دلهايشان براى آخرت فارغ باشد و ظاهرِ هر معصيتى پليدى و هر خُلق فاسدى، مرض است و منشاء تمام مرضها و معصيتها خواهش دل و ريشۀ آن، محبت دنيا است كه پيامبر اكرم فرمودند: «حُبُّ الدُّنْيا رَأْسُ كُلِّ خَطيئَةٍ‌؛ اساس هر خطائى دوستى دنيا است...»[٢]

علت اينكه خداوند سلامتى را مختص فرموده به قلب سليم، اين است كه وقتى قلب سالم شد بقيه اعضا و جوارح از فساد و خرابى محفوظ مى‌مانند و انحراف و فساد اعضاء و جوارح انسان، بخاطر فساد و تباهى قلب است كه تلمبۀ وجود انسان مى‌باشد.

برائت از كفّار و توكّل به خدا

(قَدْ كانَتْ لَكُمْ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ فِي إِبْراهِيمَ وَ اَلَّذِينَ مَعَهُ إِذْ قالُوا لِقَوْمِهِمْ إِنّا بُرَآؤُا مِنْكُمْ وَ مِمّا تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اَللّهِ‌... رَبَّنا عَلَيْكَ تَوَكَّلْنا وَ إِلَيْكَ أَنَبْنا وَ إِلَيْكَ اَلْمَصِيرُ. رَبَّنا لا تَجْعَلْنا فِتْنَةً

[١]- محمد حسين مرتضى (محسن) فيض كاشانى، تفسير صافى، قم: كتابفروشى مهر، ١٣٥٨، ذيل‌آيۀ مورد بحث

[٢]- ابوعلى فضل بن حسن طبرسى، مجمع البيان، ج ٨، پيشين، ص ١٩٤