تحليلى بر دعاهاى انبيا در قرآن - خزائلی، محمدعلی - الصفحة ٣٧ - اقسام ذكر

ذكر

يكى از ملحقات دعا، ذكر است كه فضيلت و ترغيب به آن كمتر از دعا نيست و در تحصيل مراد و دفع حالاتِ سخت و رفع مشكلات، كارِ دعا را مى‌كند و در هر حالى نيكو است. امام صادق عليه السلام: «يَموتُ المُؤمِنُ بِكُلِّ مَيتَة الا الصّاعِقَةَ لا تأخُذُه و هو يَذكُرُ اللّه عزوجّل[١]؛ مؤمن به هر مرگى مى‌ميرد، مگر صاعقه كه در حال ذكر او را نمى‌گيرد.» خداوند به موسى فرمود: مرا در تنهائى و جماعت ياد كن تا تو را ياد كنم.

آرى ذكر خدا انسان را از بلا نجات مى‌دهد؛ همانطور كه حضرت يونس را از شكم ماهى رهائى بخشيد كه اگر ذكر و تسبيح حضرت يونس كه عرض كرد: (لا إِلهَ إِلاّ أَنْتَ سُبْحانَكَ إِنِّي كُنْتُ مِنَ اَلظّالِمِينَ‌) نبود، در شكم ماهى تا قيامت مى‌ماند.[٢]

امام صادق عليه السلام: «ما ضاعَ مالٌ في بَرٍّ ولابحرٍ اِلاّ بتضييع الزّكاة وَلا يُصادُ مِنَ الطّيرِ اِلاّ ما ضَيَّعَ تَسْبِيحَهُ‌؛[٣]هيچ مالى در خشكى و دريا ضايع نشد مگر به واسطه ضايع كردن و نپرداختن زكات و هيچ پرنده‌اى به دست صيّاد صيد نمى‌شود مگر وقتى تسبيح و ذكر مخصوص به خود را ترك مى‌كند.»

اقسام ذكر

١ - حمد و تمجيد: فضل مى‌گويد به امام صادق عليه السلام عرض كردم: فدايت شوم، دعاى جامعى به من تعليم كن. پس فرمود: «اِحْمَدِ اللّهَ‌؛ خدا را ستايش كن» در اين صورت هر كس نماز بخواند، براى تو دعا مى‌كند به اينكه مى‌گويد: «سَمِعَ اللّه لِمَن حَمَدَهُ‌[٤]؛ يعنى خداوند اجابت كند كسى را كه او را حمد و ثناء مى‌گويد.»

[١]- اصول كافى/ كتاب الدعا، باب ذكر

[٢]- صافات / ١٤٣ و ١٤٤، فَلَو لا اَنَّهُ مِنَ المُسَبِّحين للبِثَ فِى بَطْنِهِ اِلى يَوم يُبْعَثُون.

[٣]- ستارگان درخشان، ح ٩٠/١٠.

[٤]- عُدةّ الداعى، باب ٥ * فى بيان التحميد، ص ٢٤٥.