تحليلى بر دعاهاى انبيا در قرآن - خزائلی، محمدعلی - الصفحة ٩١ - حكمت و آداب دعا

قيامت ايمان آوردند، - فراوان گردان. خداوند هم خواهش ابراهيم عليه السلام را اجابت كرد.)

امام صادق عليه السلام فرمود: يعنى ثمرات دلها را روزى اهل اين سرزمين كن و آنها را محبوب مردم قرار بده تا به آنها انس بگيرند و بسوى آنها بياند.

حكمت و آداب دعا

(رَبَّنا إِنَّكَ تَعْلَمُ ما نُخْفِي وَ ما نُعْلِنُ وَ ما يَخْفى عَلَى اَللّهِ مِنْ شَيْ‌ءٍ فِي اَلْأَرْضِ وَ لا فِي اَلسَّماءِ‌؛ پروردگارا تو بهر چه ما پنهان و آشكار كنيم آگاهى (كه تو خدائى) و بر خدا البته هيچ چيز در آسمان و زمين پنهان نيست)[١]

چون معمولاً عرض حال و بيان حاجت به كسى مى‌شود كه آگاه از خواسته دلها و اسرار باطن و عالِم به احوال انسانها نباشد و از طرفى دعا و طلبِ نياز از كسى مى‌شود كه كرم و لطف و رحمتش بر همگان گسترده نباشد و نسبت به موجودات عالم مخصوصاً انسانها و بندگان شايسته، عطا و بخشش نداشته باشد و حضرت ابراهيم عليه السلام با رعايت اين دو نكته، بعد از عرض حال و دعا بدرگاه خداى بى نياز كه ذكر آن در آيات قبل گذشت، اَدب دعا را يادآورى مى‌كند و عرض‌مى‌نمايد اى پروردگار ما توبه ظاهر و باطن كار ما آگاهى و چيزى از اميال و آرزوها و نيازمنديها بر تو پوشيده نيست و خود بر بندگانت «ارحم الراحمين» هستى و اين دعا و تضرع و توسل‌ها براى اظهار بندگى و فقر و نياز و احتياج به رحمت تواست و چون خودت فرمودى دعا كنيد و حاجت بخواهيد،، ما عرض حاجت مى‌كنيم. امام صادق عليه السلام:

«اِنَّ اللّهَ تَبارَكَ وَتَعالى يَعْلَمُ ما يُريدُ الْعَبدُ إذا دَعاه وَلكِنَّهُ يُحِبُّ أَنْ تَبُثَّ إلَيْهِ الْحَوائِج فَإذا دَعَوْتَ فَسّمِ حاجَتَكَ وَفي حَديثٍ آخَر قالَ عليه السلام إِنَّ اللّه عَزَّ وَجلَّ يَعْلَمُ حاجَتَكَ وَما تُريدُ وَلكِن يُحِبُّ أَن تَبُتَّ إِلَيْهِ الْحَوائِجَ‌؛[٢]خداوند تعالى چيزى را كه بنده مى‌خواهد وقتى خدا را

[١]- ابراهيم / ٣٨

[٢]- ابن جعفر محمد بن يعقوب ابن اسحاق كلينى، اصول كافى، ج ٢، پيشين، ص ٤٧٢ باب تسمية الحاجة فى الدّعا