ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٤٧ - «كيسانيه، محمد حنفيه و كوه رضوى»
او منتسب كند، تا بتواند دلها را به سوى خود جلب كند. ولى هنگامى كه او از دسيسه مختار آگاه شد، از او تبرى جست.[١]
محمد حنفيه اگر چه بعد از شهادت امام حسين، عليه السلام، با مشكلات فراوانى مواجه شد، و از طرف حجاج، عبدالملك و عبدالله بن زبير، با تهديد و تطميع فراوانى به بيعت دعوت شد، ولى با حسن تدبير خود تا حدى از شر آنها جان سالم به در برد، تا سرانجام در محرم ٨١ ق. در سن ٦٥ سالگى در مدينه طيبه ديده از جهان فرو بست و در قبرستان بقيع به خاك سپرده شد.[٢]
در مورد محل درگذشت محمد حنفيه سه قول است: ١- مدينه ٢- طائف ٣- ايله (بين مكه و مدينه)[٣] و قول چهارمى ابراز شده و آن: درگذشت او در «رضوى» و دفن در بقيع است.[٤]
«رضوى» نام كوه بلندى است در نزديكى مدينه، در يك منزلى «ينبع» و هفت منزلى مدينه، با قله هاى مرتفع، دره هاى فراوان و درختان انبوه در مسير چشمه سارهاى بسيار آن.[٥]
پس از ارتحال محمد حنفيه، فرقه كيسانيه به فرقه هاى مختلفى منشعب شدند، كه از آن جمله است:
١- سراجيه، اصحاب «حسان سراج» كه گفتند: محمد حنفيه وفات كرده، در كوه رضوى مدفون است، ولى روزى رجعت كرده، جهان را پر از عدل و داد مى كند.[٦]
٢- كرنبيه، اصحاب «ابن كرنب» كه گفتند: محمد حنفيه زنده است و در كوه رضوى اقامت دارد و از دنيا نمى رود جز اينكه ظهور كرده جهان را پر از عدل و داد كند، آن چنانكه پر از جور و ستم شده است.[٧]
در بيشتر منابع از آنها «كربيه» يا «كريبيه» ياد شده است.[٨]
٣- هاشميه، اصحاب «ابوهاشم عبدالله» كه بعد از محمد حنفيه به امامت پسرش «عبدالله» معتقد شدند.[٩]
هاشميه نيز پس از فوت ابوهاشم به گروهكهاى مختلفى چون: «مختاريه»، «حارثيه»، «رونديه»، «بيانيه» و غير آنها منشعب شدند.[١٠]
اكثريت قاطع كيسانيه معتقدند كه محمد حنفيه نمرده است، بلكه در كوه رضوى مخفى شده، پس از يك دوران استتار سرانجام ظهور كرده، جهان را پر از عدل و داد مى كند.
آنها معتقدند كه محمد حنفيه همان مهدى موعود است و از مكه معظمه ظهور خواهد كرد.[١١]
آنها مى گويند: هر روز بامدادان و شامگاهان، اشترانى به خدمت محمد حنفيه مى آيند و ايشان از شير و گوشت آنها استفاده مى كند.[١٢]
سيد اسماعيل حميرى، شاعر معروف اهل بيت، قبلا جزء فرقه كيسانيه بود و اشعار فراوانى در مدح محمد حنفيه بر اساس معتقدات كيسانيه سروده كه در ضمن آنها مى گويد: