ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٢ - آغاز مرحله سوم از حيات تاريخى
در آستانه تاريخى جديد
اسماعيل شفيعى سروستانى
شايد پايان قرن بيستم و آغاز قرن بيست و يكم آنچنان كه
در غرب در ميان ساكنان دو قاره آمريكا و اروپا مطرح است در ميان ما مطرح نباشد. دليل اين امر هم معلوم است. براى همه مردمى كه در سرزمينهاى اسلامى زندگى مىكنند مبدا تاريخ، هجرت حضرت رسول اكرم، صلىالله عليهوآله، است و از اينرو از منظر مسلمين، ما در حال گذر از نيمه اول قرن چهاردهم هستيم و نه قرن بيستم.
اما اگر درست به ماجرا بنگريم- و صرف نظر از موضوع مبدا تاريخ- اين كشورها از نظر موقعيت تاريخى نيز در قرن بيستم زندگى نمىكنند كه حالا گذر از آن برايشان از اهميت ويژهاى برخوردار باشد. چرا كه طفيليان فرهنگ و تمدن معاصر غربى با فاصلهاى بيش از يكصد سال سر در پى آنها نهادهاند. و تنها با حفظ صورتى ضعيف و نمور از تمدن قرن بيستم اروپا از خود صورتكى از انسان قرن بيستمى ساختهاند. كامپيوترهاى فعال در اين كشورها هم به اسباببازيهايى شبيهاند كه دخالت مستقيمى در حيات نظامى و اقتصادى و صنعتى آنها ندارند كه كسى بخواهد برايشان دل بزند. به همين خاطر است كه تنها طى يكى دو ماه اخير ازY ٢ K يا همان «بحران سال دو هزار» در ايران سخن به ميان آمده است. و از همه مهمتر مردم اين كشورها مسلمانند و مسيح و آئين او همواره در حاشيه و سايه زندگى آنها قرار داشته است. از همين رو گذر بيست قرن از ظهور و بعثت عيسى، عليهالسلام، موضوع مبتلا به ذهن و زبان اين مردم نبود.
با اينهمه قرن بيستم، با همه ماجراها و حوادثى كه به همراه داشتسپرى شد. آنچه كه در دنياى سياست رخ داد، دستاوردهاى تكنيكى، تغيير جغرافياى جهان، مبادلات اقتصادى، جنگها و موضوعات ديگرى از اين دست مىتوانند موضوع بحث كسانى واقع شوند كه سعى در بازنگرى قرن بيستم دارند. اما سعى ما بر آن است تا از منظر «مطالعات فرهنگى» با نگاهى اجمالى به ويژگيهاى اين مقطع از حيات انسان معاصر بنگريم.
آغاز مرحله سوم از حيات تاريخى
بروز و ظهور فراگير تكنولوژى و تمدن با جلوههاى گوناگونش موجب بوده كه در وقت گفتگو از غرب و حتى نقد و نظر درباره فرهنگ و تمدن آن، قرن بيستم بيش از ساير قرون موضوع بحث و مجادله باشد. بيراه هم نيست چون غرب در اين قرن بيشترين نقش را در صحنه حيات مادى و فرهنگى انسان معاصر ايفا كرده است.