ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٧٩ - الف حديث ابى حُميد ساعدى
تا برابر شانههايش بالا مىبُرد، سپس تكبير مىگفت و هنگامى كه همه اعضايش به حال اعتدال در جاى خود قرار مىگرفت به قرائت مىپرداخت، آنگاه تكبير مىگفت و دستها را تا برابر شانه بالا مىبُرد، پس از آن به ركوع مىرفت و دو كف دست را بر زانوها مىگذاشت و در حال اعتدال كه نه سرش را بالا مىگرفت و نه پايين مىانداخت، ركوع را انجام مىداد. سپس از ركوع سر بلند مىكرد (مىايستاد) و مىگفت: سمع الله لمن حمده. آنگاه دستها را تا برابر شانهها بالا مىبُرد و تكبير مىگفت، سپس (براى سجده) متوجّه زمين شده و دستهايش را (در سجده) از پهلوهايش جدا مىگرفت، آنگاه سر از سجده برمىداشت و پاى چپش را خم مىكرد و بر آن مىنشست. انگشتان پاهايش را در سجده باز مىنمود و سجده دوم را نيز همينگونه انجام مىداد و پس از سجده، تكبير مىگفت، سپس پايش را خم كرده بر آن مىنشست؛ در حالى كه هر عضوى به حال اعتدال قرار مىگرفت. ركعت بعدى را هم به همين كيفيّت انجام مىداد و پس از دو ركعت در حال قيام تكبير مىگفت و دستهايش را تا برابر شانهها بالا مىبرد، همانگونه كه تكبير افتتاحيّه را انجام مىداد و در بقيّه نمازش نيز همينطور عمل مىكرد تا به سجده آخر. پس از آن سلام مىگفت، پاى چپ را عقب قرار مىداد و بر سمت چپ بر وَرِك[١] مىنشست.
همه گفتند: ابوحميد راست گفت، رسول خدا (ص) بدين گونه نماز مىگزارد.[٢]
اين بود حديثى در مقام بيان كيفيّت نماز رسول خدا (ص) كه از طريق اهل سنّت روايت شده كه وجه دلالت آن را دانستيم. اكنون به حديثى كه شيعه اماميّه روايت كرده توجّه كنيد:
اين حديث را حمّاد بن عيسى از امام جعفر صادق (ع) روايت كرده كه آن حضرت فرمود:
«چقدر ناپسند است براى مردى كه ٦٠ يا ٧٠ سال از عمرش بگذرد و يك نماز با شرايط كامل انجام نداده باشد.» حمّاد گفت: (از اين سخن امام (ع)) در دلم احساس حقارت كردم و عرض كردم: فدايت شوم، نماز را (با شرايط كامل) به من تعليم فرما.
پس ابوعبدالله (ع) (جعفر بن محمّد) راست قامت رو به قبله ايستاد و دستهايش را با انگشتان بسته بر روى رانهايش انداخت و پاهايش را نزديك به هم به فاصله سه انگشت باز قرار داد و انگشتان پاهايش همه رو به قبله بود و آنها را از قبله منحرف نمىكرد و با خشوع و فروتنى تمام بود، پس تكبير گفت و سوره حمد و قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ را با ترتيل قرائت كرد، سپس به اندازه نفس كشيدنى در حال قيام صبر كرد و پس از آن تكبير گفت؛ در حالى كه هنوز ايستاده بود، آنگاه به ركوع رفت و دو كف دستش را با انگشتان باز روى كاسه زانوهايش قرار داد و زانوها را به عقب داد تا پشتش صاف شد به طورى كه اگر قطرهاى آب يا روغن بر پشتش ريخته مىشد به واسطه راست بودن پشتش به هيچ طرف مايل نمىگشت، امام گردنش را (در ركوع) راست گرفت و چشمانش را بست و سه مرتبه با ترتيل تسبيح (سبحان رَبّى العظيم و بحمده) گفت، سپس راست قامت ايستاد و چون كاملًا به حال قيام درآمد، گفت: «سمع الله لمن حمده» و بعد از آن در همان حال قيام، تكبير گفت و دستها را تا مقابل صورت بالا آورد و آنگاه به سجده رفت و دستهايش را قبل از زانوها بر زمين گذاشت و سه مرتبه گفت: سبحان ربّى الأعلى و بحمده و (در سجده) عضوى از بدنش را بر عضو ديگر نگذاشت و بر هشت موضع سجده كرد: پيشانى، دو كف دست، دو كاسه زانو، دو انگشت ابهام پا، و بينى (گذاشتن هفت موضع در سجده بر زمين واجب و گذاشتن بينى بر خاك سنّت است كه