ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٧٨ - الف حديث ابى حُميد ساعدى
پرسش و پاسخ
حضرت آيت الله العظمى سبحانى
پرسش اوّل: چرا شيعيان با دست باز نماز مىخوانند؟
قرار دادن دست راست بر روى دست چپ در نماز (دست بسته نماز خواندن) از امورى است كه استحباب آن بين فقهاى سه مذهب از مذاهب چهارگانه اهل سنّت مشهور است:
حنفىها مىگويند: روى هم گذاشتن دستها در نماز، سنّت است و واجب نيست و براى مرد بهتر است كه كف دست راستش را بر پشت دست چپ، زير ناف قرار دهد، و زن دستها را بر سينهاش بگذارد.
شافعىها مىگويند: گذاشتن دست روى يكديگر، در نماز، براى مرد و زن سنّت است و بهتر است كه كف دست راست را بر پشت دست چپ زير سينه و بالاى ناف به سمت چپ قرار دهد.
حنبلىها مىگويند: گذاشتن دستها روى هم، سنّت است و بهتر است كه كف دست راست را بر پشت دست چپ نهاده، زير ناف قرار دهند.
فرقه مالكيّه بر خلاف سه مذهب فوق مىگويند: آويختنِ دستها در نمازهاى واجب، مستحب است، قبل از مالكىها نيز جماعتى همين قول را گفتهاند كه از آن جملهاند: عبدالله بن زبير، سعيد بن مسيّب، سعيد بن جبير، عطاء، ابن جريح، نخعى، حسن بصرى، ابن سيرين و جماعتى از فقها.
از امام اوزاعى منقول است كه نمازگزار، بين آويختن دستها يا روى هم قرار دادن آنها مخيّر است.[١]
امّا مشهور بين شيعه اماميّه آن است كه قرار دادن دستها روى يكديگر در نماز، حرام و موجب بطلان نماز است و به ندرت از فقهاى شيعه كسى قائل به كراهت شده، مانند ابوالصلاح حلبى در «كافى».[٢]
در كيفيّت نماز پيامبر (ص) با اينكه به جز مالكىها، مذاهب ديگر اهل سنّت، قرار دادن دست چپ بر دست راست در نماز را جايز شمردهاند و درباره اين مسئله سخن بسيار گفتهاند، با اين حال دليل قانع كنندهاى حتّى بر جواز آن ندارند، چه رسد بر استحباب. بلكه مىتوان ادّعا كرد كه دلايلى بر خلاف ادّعاى آنان وجود دارد و رواياتى كه از فريقين (شيعه و سنّى) بيانگر طريقه نماز گزاردن رسول اكرم (ص) است، از گذاشتن دستها بر يكديگر سخنى به ميان نياورده است و امكان ندارد كه پيامبر (ص) امر مستحبّى را در طول حيات خود (يا بخشى از آن) ترك نمايد. اكنون سه نمونه از اين روايات، دو مورد از طريق اهل سنّت و ديگرى از طريق شيعه اماميّه را ذكر مىكنيم كه هر دو روايت، چگونگى نماز پيامبر (ص) را بيان مىكند و در هيچ يك كوچكترين اشارهاى به روى هم قرار دادن دست نشده، چه رسد به چگونگى آن:
الف: حديث ابى حُميد ساعدى
حديث ابى حُميد ساعدى را برخى از محدّثان (سنّى) روايت كردهاند و ما از كتاب سنن بيهقى نقل مىكنيم كه گفت: او رو به اصحاب پيامبر كرد و گفت: من داناترين شما به نماز رسول خدا (ص) هستم. گفتند: به چه سبب؟ زيرا تو نه بيش از ما پيرو آن حضرت بودهاى و نه افزونتر از ما مصاحبتش كردهاى. گفت: چرا، گفتند: پس كيفيّت نماز آن حضرت را بر ما عرضه كن. ابوحُميد گفت:
رسول خدا (ص) هرگاه مىخواست به نماز بايستد، دستها را