فرهنگ و انديشه مهدويّت شيعى، وجوه مختلفى دارد و بينش‌ها، گرايش‌ها و كنش‌هاى انسان‌ها را در برمى‌گيرد. ازاين‌رو، در ترويج و گسترش اين فرهنگ و انديشه متعالى بايد به همه ابعاد وجودى انسان‌ها توجّه شود. از يك‌سو بايد تلاش كرد كه مخاطبان به شناخت عقلى مناسبى نسبت به معارف مهدوى دست يابند و از اين نظر كاملًا اقناع شوند و از سوى ديگر بايد در پى اين بود كه مردم از نظر عاطفى و احساسى نيز از اين معارف اثر بپذيرند تا به پيوند قلبى مستحكمى با مهدى موعود دست يابند. همچنين بايد تلاش شود آنها از نظر رفتارى هم از معارف مهدوى متأثّر شوند تا در نهايت به همراهى عملى شايسته‌اى با امام و مقتداى خود برسند و رفتار آنها رنگ و بوى مهدوى پيدا كند.

مقام معظّم رهبرى، حضرت آيت الله خامنه‌اى، در يكى از سخنان خود درباره وجوه سه‌گانه پيوند و ارتباط با اولياى الهى مى‌فرمايد:

در «قرآن» نسبت به اولياى الهى سه تعبير وجود دارد: يك تعبير، تعبير ولايت است؛ «إِنَّماوَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَ يُؤْتُونَ الزَّكاةَ وَ هُمْ راكِعُونَ»؛[١] بحث ولايت. معلوم است كه پيوند، ارتباط و معرفت، اينها داخل در زيرمجموعه ولايت است.

يك بحث، بحث اطاعت است؛ «أَطِيعُوااللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ»؛[٢] اطاعت رسول و اطاعت اولى الامر. اين، در عمل است. در ميدان عمل بايد اطاعت و پيروى كرد؛ امّا يك بحث سومى وجود دارد و آن، بحث مودّت است؛ «قُلْلا أَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْراً إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبى‌».[٣] ... اين مودّت، پشتوانه است. اگر اين مودّت نباشد، همان بلايى بر سر امّت اسلامى خواهد آمد كه در دوران‌هاى اوّل بر سر يك عدّه‌اى آمد كه همين مودّت را كنار گذاشتند، به تدريج اطاعت و ولايت هم كنار گذاشته شد.[٤]

بنابراين، در تبليغ و ترويج فرهنگ مهدويّت و انتظار بايد به «دانش‌افزايى»، «شورآفرينى» و «حركت‌زايى» در كنار هم توجّه شود تا همه وجوه اين فرهنگ در جامعه محقّق گردد. البتّه اين سخن به اين معنا نيست كه يك برنامه تبليغى همه اين وجوه را داشته باشد؛ بلكه مراد اين است كه برآيند كلّى تبليغى و ترويجى در عرصه مهدويّت بايد به گونه‌اى باشد كه تصوير جامعى از فرهنگ مهدويّت و انتظار ارائه دهد و همه ابعاد وجودى انسان‌ها را از اين فرهنگ متأثّر سازد.

با اين مقدّمه به بررسى هر يك از وجوه سه‌گانه فرهنگ مهدويّت مى‌پردازيم:

١. دانش‌افزايى‌

در برنامه‌هاى تبليغى و ترويجى حوزه مهدويّت بايد به موضوع ارتقا و گسترش معرفت و ايمان مخاطبان توجّه كرد و تلاش شود كه اين‌گونه برنامه‌ها، هم شناخت مردم را از موضوع مهدويّت افزايش دهد و هم ايمان و باور آنها را نسبت به اين موضوع ارتقا بخشد.

مهم‌ترين موضوع‌هايى كه با هدف دانش‌افزايى در حوزه مهدويّت بايد به آن توجّه كرد، به شرح زير است:

١- ١. وجود آينده‌اى روشن و اميدبخش براى جهان‌

برخلاف برخى مكاتب فلسفى و اديان و مذاهب ساختگى كه معتقدند جهان و جهانيان سرانجام در اوج تاريكى، گمراهى، ستم و نابرابرى در اثر رويدادها و بلايايى طبيعى يا سلاح‌ها و تجهيزات ويرانگر دست ساخته بشر، نابود مى‌شوند، مكتب اسلام، آينده جهان را بسيار روشن، اميدبخش سرشار از نور و سرور مى‌داند و معتقد است كه دنيا سرانجام، عاقبت به خير خواهد شد و برخلاف ميل همه ستمگران و سركشان تاريخ، جهانيان در پايان تاريخ، طعم خوش عدالت، آزادى و رستگارى را خواهند چشيد.[٥]

در آيات متعدّدى از قرآن كريم، به اين موضوع تصريح شده است كه از آن جمله مى‌توان به اين آيه اشاره كرد:

«خدا به كسانى از شما كه ايمان آورده و كارهاى شايسته كرده‌اند، وعده داده است كه حتماً آنان را در اين سرزمين جانشين [خود] قرار دهد؛ همان گونه كه كسانى را كه پيش از آنان بودند، جانشين [خود] قرار داد و آن دينى را كه برايشان پسنديده است، به سودشان مستقر كند و بيمشان را به ايمنى مبدّل گرداند، [تا] مرا عبادت كنند وچيزى را با من شريك نگردانند و هر كس پس از آن به كفر گرايد، آنانند كه نافرمانند.»[٦]

افزون بر آيات قرآن، بيش از هزار روايت از پيامبر اكرم (ص) و امامان معصوم (ع) نقل شده كه در همه آنها به وجود آينده‌اى روشن و اميدبخش براى جهان تصريح شده است.[٧]

در يكى از اين روايات كه از پيامبر اعظم (ص) نقل شده است، مى‌خوانيم:

«اگر از [عمر] دنيا تنها يك روز باقى مانده باشد، خداوند صاحب عزّت و جلال، مردى را بر مى‌انگيزد كه جهان را پر از عدل كند؛ چنان كه از ستم پر شده بود.»[٨]

٢- ١. نقش محورى عدالت در جهان آينده‌

در روايات و متون اسلامى براى جامعه موعود اسلامى و حكومتى‌