بر اساس بررسى‌هاى حضرت آيت الله العظمى صافى گلپايگانى، در مجموعه‌هاى روايى، افزون بر ١٢٠ روايت در زمينه پيش‌بينى غيبت امام مهدى (ع)، علّت آن و نحوه استفاده مردم از آن حضرت در دوران غيبت وجود دارد.[١]

در يكى از اين روايات كه از امام صادق (ع) نقل شده، در اين زمينه چنين آمده است:

«براى قائم دو غيبت است كه يكى از آنها كوتاه و ديگرى طولانى خواهد بود. در غيبت نخست، كسى از جايگاه او خبر ندارد؛ مگر شيعيان خاصّ او و در غيبت ديگر، هيچ كس از محلّ [اقامت‌] او با خبر نيست؛ مگر اولياى خاصّ او.»[٢]

٧- ١. بهره‌مند شدن مردم از فوايد امام غايب‌

منجى موعود شيعيان، برخلاف ديگر نجات‌بخشانى كه اديان و مذاهب الهى و غيرالهى وعده ظهورشان را به پيروان خود داده‌اند، حوزه فعّاليت و تأثيرگذارى‌اش تنها به زمان «آينده» محدود نمى‌شود و در زمان «حال» نيز در جهان هستى نقش دارد و در زندگى باورمندانش تأثير مى‌گذارد. منتظران اين منجى، در زمان غيبت ظاهرى او نيز از بركات وجودش بهره‌مند مى‌شوند و با يارى او راه نجات و رستگارى را مى‌يابند؛ زيرا او حجّت حى خداست و با وجود پنهان بودن از ديده‌ها، همه مسئوليّت‌هايى را كه حجّت‌هاى الهى در جهان بر عهده دارند، به خوبى ايفا مى‌كند.

در كتاب منتخب الأثر به هفت روايت در زمينه فوايد وجود

امام مهدى (عج) و چگونگى بهره‌مند شدن مردم از آن حضرت در دوران غيبت اشاره شده است.[٣] در يكى از اين روايات كه امام صادق (ع) از پدر ارجمندش، امام باقر (ع) و از جدّ بزرگوارش امام سجّاد (ع) نقل كرده است، در اين زمينه چنين مى‌خوانيم:

«ما پيشوايان اهل اسلام و حجّت‌هاى خدا بر جهانيان و سروران مؤمنان، رهبران رو سفيدان و سرپرستان مؤمنان هستيم. ما امانى براى ساكنان زمين هستيم؛ همچنان كه ستارگان، امانى براى اهل آسمان هستند. ما كسانى هستيم كه خداوند به وسيله ما، آسمان را از اينكه جز به اذن او بر زمين افتد، نگه مى‌دارد و به وسيله ما، زمين را از اينكه ساكنانش را پريشان سازد، حفظ مى‌كند و به وسيله ما، باران را فرو مى‌فرستد، رحمتش را جارى مى‌سازد و بركات زمين را خارج مى‌كند. اگر يكى از ما در زمين نباشيم، زمين، ساكنانش را در كام خود فرو مى‌برد.»

سپس فرمود:

«زمين از زمانى كه خدا آدم را آفريد، هيچ گاه از حجّت خدا خالى نبوده است، خواه اين حجّت آشكار و شناخته شده باشد، خواه غايب و از ديده‌ها پنهان و تا برپايى رستاخيز نيز زمين از حجّت خدا خالى نمى‌ماند. اگر اين گونه نبود، خدا پرستيده نمى‌شد.»[٤]

گفتنى است، بحث از جايگاه و نقش امام مهدى (عج) و ديگر حجّت‌هاى الهى در عالم هستى، بسيار پر دامنه است و در اين مجال فرصت پرداختن به همه زواياى آن نيست.[٥]

٨- ١. ضرورت انتظار و اميدوارى به آينده‌

پيروان مكتب اهل بيت (ع) بر اساس تعاليم پيشوايان خود، انتظار ظهور امام مهدى (عج) را امرى ضرورى مى‌دانند و بر اين باورند كه برترين عبادت مردم و با فضيلت‌ترين جهاد امّت محمّد (ص)، انتظار فرج قائم آل محمّد (ع) است؛ البتّه انتظارى فعّال و همراه با آماده باش دائمى و زمينه‌سازى براى ظهور آن حضرت.