ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٧٥ - ببر، بخوان، بيار
بيشترى پيدا كرد. روش سركوب شيعيان بحرين به اين صورت بوده است كه حكومت آنان را منسوب به نيروهاى خارجى به ويژه ايران مىداند. از سوى ديگر، براى سركوب آنان از سيستمهاى امنيّتى اردن و عربستان سعودى نيز استفاده مىكند.
شيعيان كويت برخلاف همكيشان خود در بحرين از موقعيّت اجتماعى و اقتصادى مطلوبترى برخوردارند. شواهد نشان مىدهد كه شيعيان «كويت» از موقعيّت اقتصادى و فرصتهاى شغلى بهترى در مقايسه با ساير شيعيان حوزه خليج فارس برخوردارند. به اين ترتيب، مىتوان به اين جمعبندى رسيد كه آنان در ساختار سياسى و اجتماعى كشور جذب گرديدهاند. بخشى از شيعيان كويت را نيروهاى اجتماعى تشكيل مىدهند كه از «ايلام» مهاجرت كرده و در چندين نسل حضور خود را تثبيت كردهاند. شيعيان كويت از مراجع مختلفى پيروى مىكنند و از سوى ديگر، داراى رويكرد سياسى كاملًا متنوّعى هستند. از سال ١٩٩١ م. به بعد، حكومت كويت هيچ گونه نگرانى امنيّتى از شيعيان كشور نداشته است.
شيعيان عربستان سعودى را گراهام فولر به عنوان مسلمانان فراموش شده جهان عرب مىداند. مسلمانانى كه نه تنها گرفتار تبعيض قانونى بوده، بلكه بر اثر فشار علماى وهّابى هر گونه هويّتيابى آنان سركوب مىشود؛ اگر چه شيعيان سعودى، فعّاليت سياسى مؤثّرى انجام ندادهاند و داراى اهداف سياسى، اجتماعى متعادلى هستند؛ امّا گروههاى متعصّب مذهبى در عربستان، آنان را بدعتگذار در دين و مشرك مىدانند. به همين دليل است كه امكان جذب شيعيان در ساختار قدرت عربستان وجود ندارد.
تحوّلات عراق زمينه را براى دگرگونسازى ساختار قدرت در تمامى كشورهاى حوزه خليج فارس فراهم آورده است؛ اگرچه شيعيان در روند تحرّك اجتماعى و هويّتيابى قرار گرفتهاند؛ امّا فراتر از موجهاى درون ساختارى كه ماهيت مشروع و دمكراتيك دارد، شكل جديدى از هويّتيابى و تحرّك منطقهاى نيز ايجاد شده است كه بر سرنوشت سياسى شيعيان تأثير به جا مىگذارد.
تاكنون كشورهاى حوزه خليج فارس، شيعيان را به عنوان نيروهاى تأثيرپذير از «ايران» مورد خطاب قرار مىدادند. به همين دليل بود كه شيعيان بحرين و عربستان سعودى با محدوديّتهاى سياسى فراگيرى روبهرو شدند. اين امر هم اكنون با جلوههايى از تغيير و دگرگونى روبهرو شده است. به هر ميزان كه تحوّلات سرعت بيشترى پيدا مىكند و دگرگونىهاى سياسى مؤثّرترى در خاورميانه شكل مىگيرد، شيعيان مىتوانند از محاق دولتهاى كنترل كننده خارج شوند. ظهور دولتهاى شيعى در حوزه خليج فارس به گونهاى اجتنابناپذير، نيروهاى فراموش شده جهان عرب و حوزه خليج فارس را به عناصر پُر توان و مؤثّرى تبديل مىكند كه قادر به تأثيرگذارى بر فرآيندهاى سياسى خليج فارس هستند.
ببر، بخوان، بيار
چند روز پيشها از حوالى خيابان جمهورى مىگذشتم كه نگاهم به يكى از كتابفروشىهاى آنجا افتاد. دنبال كتابى مىگشتم كه از قضا آنجا داشت. نگاهى به ته جيبم انداختم و ديدم فقط به اندازه رسيدن به خانه پول دارم. كتاب را خيلى لازم داشتم و از آنجا كه مسيرم خيلى به آن محل نمىافتاد، حسابى ناراحت بودم كه نمىتوانم كتاب را بخرم تا اينكه نگاهم به كاغذى پشت شيشه مغازه افتاد كه رويش نوشته بود: متناسب با درآمد شما كتاب دلخواه موجود است؛ اگرنه، كتاب را به امانت ببريد.
جمله را كه خواندم، انگار دنيا را به من داده باشند. داخل شدم و بعد از خوش و بشى به فروشنده گفتم كه پول كافى براى خريد كتاب همراهم نيست و كتاب را احتياج دارم. او هم بدون سؤال و جواب فقط يك كارت شناسايى از من خواست و بعد هم كتاب را تحويلم داد. به نظرم اين كار اتّفاق نو و بسيار خوبى به ويژه براى كتابخوانهاست. كاش همه به اندازه اين كتابفروش دلشان براى فرهنگ بسوزد.