همواره در معرض شديدترين سياست‌هاى تبعيضى قرار داشتند. در اين مقطع زمانى، هيچ‌گونه زمينه‌اى براى جايگاه‌يابى و تأثيرگذارى شيعيان ايجاد نشده بود؛ اگر چه همواره اين گروه نقش مؤثّرى در انقلاب‌هاى اجتماعى عراق ايفا كرده است.

شيعيان عراق هم اكنون به عنوان مركز تأثيرگذار بر هويّت و رفتار سياسى ساير شيعيان عرب محسوب مى‌شوند. به همين دليل است كه كشورهايى همانند «اردن»، «امارات عربى متّحده» و «مصر» نسبت به فضاى موجود عراق نگران هستند؛ زيرا موجى كه در عراق ايجاد شده است، مى‌تواند ساير كشورهاى عرب حوزه خليج فارس را تحت تأثير قرار دهد. طى سال‌هاى گذشته، شيعيان آموخته‌اند كه از الگوى متقاعدسازى مسلمانان سنّى استفاده كنند. آنان تلاش دارند تا حسن نيّت خود را به مسلمانان اهل تسنّن اثبات كنند.

به رغم روند ياد شده، مى‌توان نشانه‌هايى از تداوم ستيزش كشورهاى منطقه نسبت به شيعيان را ملاحظه نمود. در دوران گذشته، كشورهاى حوزه خليج فارس، هويّت خود را از طريق ويژگى كشورهاى متعارض خود تعريف مى‌كردند. در دهه ١٩٨٠ م. تمامى كشورهاى عربى حوزه خليج فارس، حمايت خود را از عراق در برابر ايران به عمل مى‌آوردند. آنان ايران را به عنوان دشمن خود تلقّى كرده و از اين طريق، هويّت‌سازى اعراب حوزه خليج فارس ايجاد شده بود. در اين دوران، ناسيوناليسم عربى محور اصلى جدال‌گرايى عليه ايران محسوب مى‌شد.

تحوّلات عراق، قواعد و الگوى روابط منطقه‌اى اعراب را دگرگون نمود. به قدرت رسيدن شيعيان در عراق منجر به ظهور دومين كشور شيعه در منطقه گرديد. اين امر با توجّه به عرب بودن شيعيان عراقى، زمينه مناسب‌ترى براى هويّت‌يابى شيعيان در تمامى كشورهاى حوزه خليج فارس را به وجود آورد. هم اكنون واحدهاى سياسى حوزه خليج فارس همچنين شهروندان آنان با پديده جديدى روبه‌رو شده‌اند. آنان ناچار هستند تا شرايطى را مورد توجّه قرار دهند كه بيانگر وجود دو كشور شيعى در شمال خليج فارس مى‌باشد. در اين وضعيت، گروه‌هاى شيعى به گونه اجتناب‌ناپذيرى از انگيزه لازم براى هويّت‌يابى برخوردارند؛ اگرچه آنان فاقد مرجعيّت يكسان هستند و از سوى ديگر، به گفتمانى متفاوتى وابسته هستند؛ امّا واقعيّت‌هاى جديد بيانگر آن است كه هويّت‌يابى شيعيان بر فرآيندهاى سياسى حوزه خليج فارس تأثيرگذار خواهد بود. گستره و شدّت مقاومت شيعى در برابر رژيم‌هاى سياسى موجود در تمامى كشورهاى حوزه خليج فارس افزايش خواهد يافت.

در ميان شيعيان حوزه خليج فارس، كشور «بحرين» وضعيت مشابهى با عراق را دارا مى‌باشد؛ اگر چه هم اكنون بحرين به عنوان يكى از پايگاه‌هاى سياسى و امنيّتى آمريكا در خليج فارس محسوب مى‌شود؛ امّا واقعيّت‌هاى موجود بيانگر آن است كه در صورت ناديده گرفتن انتظارات شيعيان در اين كشور، زمينه براى ظهور بحران‌هاى سياسى وجود دارد. شيعيان بحرين در وضعيت بسيار ناگوارى به سر برده و حكومت الخليفه از هر گونه تحرّك سياسى، مشاركت و ايفاى نقش شيعيان جلوگيرى به عمل مى‌آورد. طى سال‌هاى گذشته، هر گاه شيعيان بحرين تلاش نمودند از راه‌هاى مشروع، مسالمت‌آميز و دمكراتيك درصدد شكستن پوسته حكومت تبعيض‌آميز برآيند، مورد سركوب قرار گرفته و از اين طريق، موقعيّت خود را از دست دادند. اين امر نشان مى‌دهد كه تاكنون مطالبات مشروع شيعيان بحرين ناديده گرفته شده است؛ اگرچه به قدرت رسيدن شيخ حمدالخليفه منجر به آزادسازى روحانى برجسته شيعى، عبدالامير الجمرى گرديد؛ امّا شرايط موجود بيانگر آن است كه جلوه‌هايى از تبعيض گذشته ادامه يافته است. با انحلال پارلمان بحرين و همچنين ايجاد مجلس مشورتى، در سال ١٩٩٣ م. موقعيّت شيعيان كاهش‌