ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٤٩ - پديده كيهانى
نويد بشارتى براى پيروان راستين دين و مؤمنان مىداند. در باور مسيحيان، حوادث پايان جهان كه همراه با علائم رعبآور، به وقوع مىپيوندد، بيشتر به قصد اصلاح جهان و مردمان است. قبل از ظهور اين منجى يا مسيح، آسمانها و زمين دوباره به هم مىريزد و آشوب و بىنظمى با كابوس اوّليه كه جهان درگير آن بود، دوباره تكرار مىشود كه با آمدن مسيح دوباره به نظم و ترتيب و شكلى ايدهآل برمىگردد، در نامه دوم پولس به تيموتائوس رهبر «كليساى افسس» درباره حوادث قبل از قيامت يا به قول خودش زمانهاى آخر آمده است كه: اين را نيز بايد بدانى كه در زمانهاى آخر، مسيحى بودن بسيار دشوار خواهد بود؛ زيرا مردم، خودپرست، پولپرست، مغرور و متكبّر خواهند بود. مردم سنگدل و بىرحم، تهمتزن، خشن و متنفّر از خوبى خواهند بود، در نامه دوم پولس به مسيحيان تسالو نيكيان، درباره حوادث رستاخيز آمده است؛ امّا بدانيد كه تا اين دو رويداد واقع نشود، آن روز هرگز نخواهد آمد، نخست شورش بر ضدّ خدا برپا خواهد شد. دوم، مردى جهنّمى كه عامل اين شورش است، ظهور خواهد كرد؛ امّا او با هر چه كه مربوط به دين خداست مخالفت خواهد كرد؛ حتّى وارد خانه خدا خواهد شد و در آنجا نشسته ادّعا خواهد كرد كه خداست.
انبياى عهد عتيق از جمله اشعياى نبى كه چشماندازهاى تاريخى و برداشتهاى معادشناختى را با هم ذكر مىكنند، از روزى به نام روز يهوه سخن مىگويند كه خداوند در آن روز، خود را مكشوف مىسازد (اين تعبير به همين صورت در قرآن نيامده، با وجود اين، قرآن همين تصويرى كه قديميان يهودى مسيحى نگاشتهاند، ارائه مىدهد) بر آنان روشن بود كه اين روز، عظيم و بسيار مهيب و آكنده از بيم و هراس است، روز يهوه با غضب و شدّت خشم، مانند هلاكتى كه از جانب قادر مطلق فرا مىرسد، است. روز غضب خداوند، روز عقاب، روز انتقام براى يهوه. در آن روز است كه عدالتى كامل اعمال خواهد شد. در «كتاب صفنيا» مىخوانيم:
روز عظيم خداوند نزديك است، آواز روز خداوند مسموع است و مرد زورآور در آن روز به تلخى فرياد مىزند، آن روز، روز غضب است، روز تنگى، روز خرابى، روز تاريكى و ظلمت، روز ابرها و ظلمت غليظ ... در روز غضب خداوند، نه نقره و نه طلاى ايشان را تواند رهانيد و تمامى جهان از آتش غيرت او سوخته خواهد شد؛ زيرا كه بر تمامى ساكنان جهان، هلاكتى هولناك وارد خواهد شد ... نويسندگان مسيحى به اين روز، به عنوان روز آخر اشاره مىكنند كه به گفته پطرس رسول، آخرين روز است. تصوّر لحظهاى كه چهره عالم را دگرگون مىسازد، در عهد جديد ديده مىشود، مسيح (ع) از مصائب خود با (گفتن ساعت من) سخن گفته است. اين ساعت، در عين حال، همچون ظهور او پيشبينى شده است. [اين ساعت]، همچون لحظهاى است كه بار سنگين به مقصد مىرسد. يوحنّا به پايان جهان، به عنوان ساعت آخر اشاره مىكند.
خداوند در آيه ٧٧ «سوره نحل» مىفرمايد: «كار قيامت جز مانند يك چشم بر هم زدن يا نزديكتر از آن است» و عيسى (ع) مىفرمايد: همچنان كه برق از مشرق ساطع شده تا به مغرب ظاهر مىشود، ظهور پسر انسان نيز چنين خواهد بود.[١] مانند همين موضوع در كتب مقدّس نيز گفته شده است. در اين كتب مانند قرآن كريم از ساعت هولناك براى قيامت ياد مىشود.
پولس اعلام مىدارد كه رستاخيز در لحظهاى، در طرفة العينى برپا خواهد شد.[٢]
پديده كيهانى
به گفته قرآن، پايان زمان مسبوق همراه با پديدههاى كيهانى گوناگون است، مشابه آنچه كه در «يسنا» از فرود خداوند خبر داد. «زمين به لرزه خواهد آمد، زمين و كوهها خواهند لرزيد.»[٣] «از آسمان دودى نمايان بر خواهد آمد»[٤] و در آيه ٢ «سوره حج» مىخوانيم: «روزى كه آن را ببينيد، هر شير دهندهاى آن را شير مىدهد [از ترس] فرو مىگذارد و هر آبستنى بار خود را فرو مىنهد و مردم را مست مىبينى و حال آنكه مست نيستند؛ ولى عذاب خدا شديد است.» مسيح نيز با ارتباط دادن ميان دورنماى ويرانى اورشليم و چشمانداز پايان جهان مىفرمايد: «واى بر آبستنان و شيردهندگان در آن ايّام»[٥] و در قرآن مىخوانيم: «زمين با تكان [سختى] لرزانده مىشود و كوهها [جمله] ريزه ريزه مىشوند و غبارى پراكنده گردد.»[٦] مضامينى كه قرآن در وصف زلزال نهايى از رو به رو شدن جهان به كار برده است، در سنّتهاى يهودى و مسيحى شناخته بود. اينك توصيف اشعياى نبى از عقابى كه فرا خواهد رسيد: «ولوله كنيد؛ زيرا كه روز خدا نزديك است. مثل هلاكتى از جانب قادر مطلق مىآيد از اين جهت، همه دستها سست مىشود و دلهاى همه مردم گداخته مىگردد و ايشان متحيّر شده، المها و دردها برايشان عارض مىشود، مثل زنى كه مىزايد، درد مىكشند. اينك روز خداوند با غضب و شدّت خشم و ستمكشى مىآيد تا جهان را ويران سازد و گناهكاران را از ميانشان هلاك مىنمايد؛ زيرا كه ستارگان آسمان و برجهايش روشنايى خود را نخواهند داد و آفتاب در وقت طلوع خود تاريك خواهد شد ... بنابراين آسمان را متزلزل خواهد ساخت و زمين از جاى خود متحرّك خواهد شد.
آفتاب تاريك مىگردد و ماه نور خود را ندهد و ستارگان از آسمان فرو ريزند و قوّتهاى افلاك متزلزل مىگردد[٧] اينك آنچه بر زمين و آسمانها، واقع خواهد شد، زمين به لرزه خواهد آمد؛ چنانكه در يسنا هنگامى كه يهوه بر موسى ظاهر گشت[٨] و در پاتموس، هنگامى كه بر يوحنّاى رسول تجلّى نمود، زمين به لرزه آمد. كوهها و جزيرهها جابهجا مىگردند،[٩] كوهها به لرزه