ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ١٢٥
ايثار و از خودگذشتگى
مرد گرسنهاى در «مسجد مدينه» به پا خاست و گفت: اى مسلمانان! از گرسنگى به تنگ آمدهام، مرا مهمان كنيد. رسول اكرم (ص) فرمود: «چه كسى اين مرد را امشب مهمان مىكند؟»
حضرت على (ع) فرمود: «من يا رسول الله!»
كمى بعد وارد منزل شد و از فاطمه زهرا (س) پرسيد: «آيا غذايى در منزل داريم؟ مهمان گرسنه آوردهام.»
حضرت زهرا (س) ايثارگرانه فرمود:
«ما عندنا الا قوت الصبية و لكنا نوثر به ضيفنا؛[١]
در خانه ما غذايى نيست، مگر به اندازه خوراك دختر بچّه، امّا امشب ايثار مىنماييم و گرسنگى را تحمّل مىكنيم و همين مقدار غذا را به مهمان مىبخشيم.»
\*\*\*
عرب تازه مسلمانى در مسجد مدينه از مردم كمك خواست، پيامبر (ص) به اصحاب خود نگريست.
سلمان فارسى برخاست تا نياز آن بيچاره را برطرف سازد؛ هر جا رفت با دست خالى برگشت.
با نااميدى به طرف مسجد مىآمد كه چشمش به منزل حضرت زهرا (س) افتاد، با خود گفت: فاطمه (س) سرچشمه نيكوكارى است.
درِ خانه را كوبيد و داستان عرب مستمند را شرح داد.
حضرت زهرا (س) فرمود:
«يا سلمان و الذى بعث محمّدا بالحق نبيا ان لنا ثلاثا ما طعمنا و ان الحسن و الحسين قد اضطربا على من شدة الجوع، ثم رقدا كانهما فرخان منتوفان و لكن لا ارد الخير اذا نزل الخير ببابى؛[٢]
اى سلمان! سوگند به خداوندى كه حضرت محمّد (ص) را به پيامبرى برگزيد، سه روز است كه غذا نخوردهايم و فرزندانم حسن (ع) و حسين (ع) از شدّت گرسنگى بىقرارى مىكردند و خسته و مانده به خواب رفتهاند.
امّا من، نيكى و نيكوكارى را كه در خانه مرا كوبيده است، رد نمىكنم.»
آنگاه پيراهن خود را به سلمان داد تا در مغازه شمعون يهودى گرو گذاشته، مقدارى خرما و جو، قرض بگيرد.
سلمان فارسى مىگويد: پس از دريافت جو و خرما به طرف منزل فاطمه (س) آمده و گفتم: دختر رسول خدا (ص)! مقدارى از اين غذاها را براى فرزندان گرسنهات بردار. پاسخ داد:
«يا سلمان هذا شىء امضيناه لله عز و جل لسنا ناخذ منه شيئا؛
اى سلمان! اين كار را فقط براى خداى بزرگ انجام داديم و هرگز از آن چيزى برنمىداريم.»
«خياركم الينكم مناكبة و اكرمهم لنسائهم؛[٣]
بهترين شما كسانى است كه در برخورد با مردم نرمتر و مهربانتر است و ارزشمندترين مردم كسانى هستند كه با همسرانشان مهربان و بخشندهاند.»
«ما يَصنَعُ الصّائِمُ بِصِيامهِ اذا لَم يَصُن لِسانَهُ وَ سَمعُهُ وَ بَصَرَهُ وَ جَوارِحَهُ؛[٤]
اگر روزه، زبان و گوش و چشم و دست و پاى روزهدار را از ارتكاب اعمال ناپسند دور نكند، روزه را مىخواهد چه كند؟ [و به چه دردش مىخورد؟]»
پىنوشتها:
[١]. بحارالأنوار، ج ٦٧، ص ٢٤٩؛ ج ٧٠، ص ٢٤٩؛ ج ٧١، ص ١٨٤.
[٢]. تفسير امام حسن عسكرى (ع)، ص ٣٥٤.
[٣]. بحارالأنوار، ج ٤٣، ص ٨٦؛ مناقب ابن شهر آشوب، ج ٣، ص ٣٤٢.
[٤]. بحارالانوار ج ٨، ص ٣٠٣، ح ٦١.
[٥]. بحارالأنوار، ج ٤٣، ص ٩٢؛ نوادر راوندى، ص ١٤.
[٦]. تفسير برهان، ج ١، ص ٢٨٢؛ بحارالأنوار، ج ٣٧، ص ١٠٣.
[٧]. كشف الغمّه، ج ١، ص ٤٧٣؛ بحارالانوار ج ٤٣، ص ١٤٣، ح ١١.
[٨]. كتاب عوالم، ج ١١، ص ٦٢٨؛ مجمع الزّوائد، ج ٨، ص ١٠٨؛ كنز العمال، ج ٦، ص ٦٥.
[٩]. بحارالأنوار، ج ٢٨، ص ٣٠٣؛ دلائل الامامه، ج ١، ص ١٤.
[١٠]. بحارالأنوار، ج ٤٣، صص ١٧٤ و ١٧٨.
[١١]. ورقةبن عبدالله الازدى عن فضّة امة فاطمه (س).
[١٢]. احقاق الحق، ج ١٩، ص ١٢٩؛ ج ١٠، ص ٣٦٧.
[١٣]. بحارالأنوار، ج ٨، ص ٥٣، ح ٦٢؛ كشف الغمّه، ج ٢، ص ٥٧.
[١٤]. مجمع الزوائد، ج ٨، ص ١٠٨.
[١٥]. كنز العمال، ج ١٦، ص ٤٢٦، ح ٤٥٤٤٣.
[١٦]. كتاب عوالم، ج ١١، ص ٦٢٨؛ سنن ابن ماجه، ج ٢، باب ٢٢.
[١٧]. نفائس اللباب، ج ٣، ص ١٢٤؛ كتاب عوالم، ج ١١، ص ٦٢٩.
[١٨]. كنز العمال، ج ١٢، ص ٣٣٩، ح ٣٥٣٠٥.
[١٩]. مناقب، ص ٣٨٠، ح ٤٢٨؛ بحارالأنوار، ج ٤٣، ص ٩١.
[٢٠]. كشف الغمّه، ج ٢، ص ٦٧؛ ذخائر العقبى، ص ٥٣.
[٢١]. كشف الغمّه، ج ٢، ص ٢٣؛ مكارم الاخلاق، ج ١، ص ٢٦٧.
[٢٢]. تفسير برهان، ج ٤، ص ٣١٧؛ امالى طوسى، ج ١، ص ١٩٠.
[٢٣]. احقاق الحق، ج ١٠، ص ٣٢١؛ بحارالأنوار، ج ٤٣، ص ٧٣.
[٢٤]. دلائل الامامه، ج ٧، ص ٢٢٥؛ تاريخ بغداد، ج ١٢، ص ٥٠.
[٢٥]. مستدرك الوسائل، ج ٧، ص ٣٦٦؛ كتاب عوالم، ج ١١، ص ٦٢٥.