ايشان است و مى‌توان به جرئت گفت كه اين مسئله، يكى از مسائل حياتى دنياى اسلام و مسلمانان بوده كه از طرف خداوند در آن موقعيّت به پيامبر (ص) نويد داده شد. نكته ديگر در اين حديث، اين است كه خداوند نام مبارك فاطمه را نيز پيش از ولادت براى او تعيين كرده است. در مورد نام فاطمه وجه تسميه‌هاى مختلفى بيان شده؛ از جمله رسول خدا (ص) فرمودند:

«لِانّها فُطِمَتْ هِى وَ شيعتُها و ذُرّيتُها مِنَ النّار؛ ٧

زيرا او، شيعيان و ذُرّيه‌اش را از آتش باز داشته و بركنار شده‌اند.»

٢- ١. دورى گزيدن پيامبر (ص) از خديجه (س)

خداوند به پيامبر اكرم (ص) دستور مى‌دهد كه بايد چهل شبانه‌روز از حضرت خديجه (س) دورى گزيند.

در بخشى از حديث آمده است:

«النَّبِى (ص) جَالِسٌ بِالْأَبْطَحِ وَ مَعَهُ عَمَّارُ بْنُ يَاسِرٍ وَ الْمُنْذِرُ بْنُ الضَّحْضَاحِ وَ أَبُو بكر وَ عُمَرُ وَ عَلِى بْنُ أَبِيطَالِبٍ وَ الْعَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَ حَمْزَةُ بْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ إِذْ هَبَطَ عَلَيْهِ جَبْرَئِيلُ فِى صُورَتِهِ الْعُظْمَى قَدْ نَشَرَ أَجْنِحَتَهُ حَتَّى أَخَذَتْ مِنَ الْمَشْرِقِ إِلَى الْمَغْرِبِ فَنَادَاهُ يَا مُحَمَّدُ الْعَلِى الْأَعْلَى يَقْرَأُ عَلَيْكَ السَّلَامَ وَ هُوَ يَأْمُرُكَ أَنْ تَعْتَزِلَ عَنْ خَدِيجَةَ أَرْبَعِينَ صَبَاحاً؛ ٨

پيامبر (ص) در ريگزار ابطح با عمّار ياسر، منذر بن ضحضاح، ابوبكر، عمر، على ابن ابى‌طالب (ع)، عبّاس بن عبدالمطلّب و حمزة بن عبدالمطلّب نشسته بودند. ناگهان جبرئيل در صورت عظيمش بر او فرود آمد؛ بال‌هايش را از مشرق تا مغرب گسترانيده بود. پس ندا داد: «اى پيامبر بزرگوار! خداوند بر تو سلام مى‌فرستد و به تو دستور مى‌دهد كه چهل روز از خديجه فاصله بگيرى.»

در اين قسمت از حديث، دو نكته قابل تأمّل است:

اوّل اينكه جبرئيل (ع) با هيبت اصلى خود (با بال‌هاى گسترده) بر پيامبر (ص) فرود آمد. اين مسئله نشان مى‌دهد كه حامل پيامى بسيار مهم براى پيامبر (ص) بوده است؛ همچنان كه براى اعلام امر رسالت هم با هيبت كامل بر رسول الله (ص) ظاهر شد؛ ٩

نكته دوم، واژه «يَأْمُرُكَ؛ خداوند به تو دستور مى‌دهد» است. اين نكته، متضمِّن اين معناست كه دستور لازم الاجرا و داراى وجوب فورى است؛ زيرا خداوند از عشق فراوان پيامبر (ص) و حضرت خديجه (س) به يكديگر آگاه بود و مى‌دانست چنين دستورى بر آن دو حضرت، سنگين و مشقّت‌بار است. از اين‌رو، در ادامه حديث آمده است:

«فَشَقَّ ذَلِكَ عَلَى النَّبِى وَ كَانَ لَهَا مُحِبّاً وَ بِهَا وَامِقاً؛ ١٠

پس، آن بر پيامبر (ص) سنگين و سخت آمد؛ زيرا او عاشق و دلباخته همسر وفادار خويش بود.»

ولى چون دستور، دستور الهى و لازم الاجرا بود، پيامبر (ص) بر انجام آن، لحظه‌اى درنگ نكرد و از همان لحظه، امر الهى را شروع نمود؛ بدون اينكه واقعيّت امر را به حضرت خديجه (س) اطّلاع دهد. از اين رو، آن حضرت در روزهاى آخر دوره، عمّار ياسر را به خدمت خديجه (س) فرستاد و به او فرمود: «به خديجه بگو:

يَا خَدِيجَةُ لَا تَظُنِّى أَنَّ انْقِطَاعِى عَنْكِ [هِجْرَةٌ] وَ لَا قِلًى وَ لَكِنْ رَبِّى عَزَّ وَ جَلَّ أَمَرَنِى بِذَلِكَ لتنفذ [لِيُنْفِذَ] أَمْرَهُ فَلَا تَظُنِّى يَا خَدِيجَةُ إِلَّا خَيْراً فَإِنَّ اللهَ عَزَّ وَ جَلَّ لَيُبَاهِى بِكِ كِرَامَ مَلَائِكَتِهِ كُلَّ يَوْمٍ مِرَاراً؛ ١١

گمان نكن كه من از تو بريده و تو را رها كرده‌ام؛ بلكه پروردگارم براى اجراى آن به من دستور فرموده است. در آن، خير بيانديش. خداوند هر روز به وجود تو به بزرگان فرشته‌ها افتخار مى‌كند.»

لازم به ذكر است كه حضرت خديجه (س) نيز در همين ايّام به دستور پيامبر اكرم (ص) در منزل مانده بود و نمونه بارز آيه‌ «وَقَرْنَ فِي بُيُوتِكُنَّ» ١٣ در اين ايّام و در تمام عمر و براى دورى پيامبر (ص) در حزن و نگرانى بود.

٣- ١. روزه گرفتن، قيام و عبادت شبانه در طول مدّت چهل شبانه‌روز

در بخشى از حديث آمده است:

«فَأَقَامَ النَّبِى أَرْبَعِينَ يَوْماً يَصُومُ النَّهَارَ وَ يَقُومُ اللَّيْلَ؛ ١٤

پيامبر در اين چهل روز، روزه‌دار بود و در شب به عبادت مى‌پرداخت.»

او بايد چهل شبانه‌روز، يادآور اربعين ميقات حضرت موسى (ع) ١٥ با تمام مشكلات آن زمان و مسائل روزمرّه نوپاى اسلام، در عبادت و بندگى سپرى نمايد.

در حديث، بيان شده كه پيامبر (ص) در پيغام خود به حضرت خديجه (س) مى‌فرمايد:

«فَإِنِّى فِى مَنْزِلِ فَاطِمَةَ بِنْتِ أَسَدٍ؛ ١٦

من در منزل فاطمه بنت اسد، مادر اسدالله الغالب هستم.»

٤- ١. پايان چهل روز، نزول جبرئيل و ميكائيل براى تحفه الهى‌

پس از سپرى شدن‌ «فَتَمَّمِيقاتُ رَبِّهِ»، جبرئيل (ع)، فرود آمد و گفت:

«يَا مُحَمَّدُ الْعَلِى الْأَعْلَى! يُقْرِئُكَ السَّلَامَ وَ هُوَ يَأْمُرُكَ أَنْ تَتَأَهَّبَ لِتَحِيَّتِهِ وَ تُحْفَتِهِ. قَالَ النَّبِى (ص) يَا جَبْرَئِيلُ وَ مَا