بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ‌ تفسير قوله سبحانه‌ وَ إِنَّ الدَّارَ الْآخِرَةَ لَهِيَ الْحَيَوانُ لَوْ كانُوا يَعْلَمُونَ‌ نشئه قيامت كاملترين عوالم امكانى است با توجه باينكه همه عوالم از عالم ذر و الست و عوالم اصلاب و ارحام و عالم طبع و نشئه برزخ و قيامت همه مرتبط و متصل و بر اساس ضعف و شدت است و از نظر كمال ارتباط عوالم نسبت بيكديگر كمال و نهايت اختلاف را قهرا خواهند داشت قابل قياس بيكديگر نيستند.

زيرا كه غرض اصلى از خلقت عالم طبع و ماده است عالم كه مركب از اجزاء بيشمار و ارتباط بهره‌اى در آن نيست بلكه مزدوج و آميخته بقوى و اجزاء بيشمار و ولى جز عالم كه محكوم به بى‌خبرى و پراكندگى و بر اساس حركت و تحول را لحظه موجودى ثبات و قرار نخواهند داشت بالاخره مانند صحنه‌سرائى لرزان بنظر دقت شبيه‌تر است و چون نازلترين عوالم از لحاظ تنزل عالم طبع و جهان ماده است و عالم غيب و بى‌خبرى و تحول و پراكندگى و پس از جهان طبع نسبت بهر فردى از بشر عالم برزخ كه عالم شهود و عالم تجرد برزخى است اولين عالم است كه بسيدى خواهد داشت زيرا عالم برزخ قائم بنفوس بشرى است عالم كه هر چه ارواح و نفوس بشرى كسب و اكتساب نموده بظهور دو مى‌آيد و بطور اختصار و قهر و الزام است از حيّز اختيار نفوس بشرى خارج است زيرا كمون و نهفته نفوس بشرى ظاهر مى‌شود و بطور وجودات مثالى همه سراسر خود را بطور لزوم مشاهده خواهند نمود و اساس عالم برزخ بحياة