اثر موجودات نعمتهاى منسجم شده را مورد استفاده قرار خواهد داد. اين جريان مقتضاى صراحت آيات قرآن است به اينكه معاد بشر جسمانى و روحانى و داراى نيروى ادراك امور جزئيه و مانند ادراك لذايذ از نعمتها خواهد بود.

و در باره بيگانگان و كفار اجراى عقوبت و ادراك الم و درد و سوختگى اعضاء بدن و گداختگى صورت خواهد گرفت.

خلاصه روح و بدن جسمانى هر دو تعلقى و توأم با يك ديگر خواهند بود، و قيام بدن بروح ظاهر، و استناد و تعريف روح نيز ببدن جسمانى با استفاده از نيروى ادراك امور جزئيه كه از لوازم نيروى خيال و تعلق بنعمتهاى اخروى مى‌باشد كه تجسم يافته است.

اين خلاصه‌اى از منطق آيات كريمه قرآنى است كه بر اساس عالم جزاء و تجسم عمل و نظام معاد جسمانى و روحانى است و در هيچ يك از عوالم لحظه‌اى از آن منسلخ نخواهد شد، و بر حسب كريمه‌ إِنَّهُ عَمَلٌ غَيْرُ صالِحٍ‌ عمل و حركت ذاتى و حقيقت صورت انسانى است.

عالم برزخ و آخرت عالم شهود و ظهور سيرت ذات و حقيقت وجودى هر فرد انسانى است كه در اثر التزام باعمال صالحه و يا طالحه كه به منزله صورت و حركات ذاتى است و از درون انسان منبعث مى‌شود در عالم برزخ ابتداء ظهور سيرت افراد و ظهور حركات و سير تكاملى هر فردى است كه فرمود (إِنَّهُ عَمَلٌ غَيْرُ صالِحٍ‌)، شخصيت هر فردى ظهور سيرت وجودى و ظهور عملى و جوهرى او است در عالم برزخ كه نشئه ظهور نفس و عوارض آنست، و عالم مجرد از ماده و حس ظاهرى است. ولى عالم تعلقى است، يعنى روح و نيروى متخيله و ساير قواى باطنى آن كمال تعلق را بامور جزئيه و حركات جوهرى جوارحى و جانحى دارد.

بدين نظر عالم برزخ عالم تعلق روح است بهمه شئون ذاتى و حركات نظامى و استكمالى نفس انسان در عالم تكليف و طبع، هم چنان كه در عالم دنيا