و بعد مباحثى چند در باره معاد جسمانى و روحانى كه از اصول توحيد و اساس معارف اسلامى است و از مفاد صريح آيات كريمه قرآنى و از روايات شريفه استفاده و استناد شده و ضمنا كلماتى چند از ذخاير و معارف اسلامى از اعاظم فلاسفه و متألّهين (قدس اللَّه اسرارهم) ذكر خواهد شد و غرض اصلى شرح و اثبات اينكه نظام عالم قيامت و آخرت كاملترين نظام امكانى و بر حسب صريح آيات كريمه و روايات اهل بيت عصمت عليهم السّلام زياده بر عقول و افكار بشرى است (و لا يصاب بالعقول) از اين نظر تصديق بآنها بطور اجمال جزء اعتقادات اصول توحيد است نه بطور تفصيل زيرا اختصاص برجال الهى و ذوات قدسيه دارد كه فرمود

(لو كشف الغطاء لى ما ازددت يقينا)

و با عقول اكتسابى محال است شهود ملكوتى.

وَ إِنَّ الدَّارَ الْآخِرَةَ لَهِيَ الْحَيَوانُ لَوْ كانُوا يَعْلَمُونَ‌:

نظام عالم آخرت كاملترين نظام امكانى است و آن نظام مشيت و اراده قاهره اهل ايمان است كه هر چه را اراده نمايند بيدرنگ و بدون شرط بوجود خواهد آمد و چنانچه هر چه را بخواهد خواهد آفريد باذن اللَّه تعالى صحيح است استفاده مى‌شود كه نظام آخرت نظام قاطعى است كه هيچ اقتضائى در برابر قاطعيت آن اثرى نخواهد داشت.

در نتيجه نمى‌توان گفت چگونه موجودات و اشياء جهان طبع كه همه بر اساس تدريج و تحول و بى‌خبرى هر جزئى از خود و از اجزاء ديگر نهاده شده تصور ميرود