مؤمنى كه همواره در انتظار تحقق مدينه فاضله اسلامى است بايد در مسير آن تلاش هم بكند و هم‌سان با نظام سياسى عصر موعود به تنظيم زندگى سياسى خود بپردازد. در غير اين صورت، دوگانگى و تضاد در انديشه و عمل سياسى اسلامى، بسيار بارز و موجب انحطاط جامعه اسلامى خواهد گشت.

بدون ترديد، دين پيامى آسمانى براى تمام انسان‌ها و در همه ادوار دارد.

تفكيك اعتبار احكام آن براى برهه‌هاى خاص، يقينا موجب خدشه در امر هدايت دينى خواهد بود. اگر از نگاه دينى جامعه مطلوب بايد بر اساس الگوى دولت دينى اداره شود، در زندگى عصر پيش از تحقق مدينه فاضله هم بايد چنين الگويى را پى گرفت.

بدون ترديد، در چند دهه اخير احياى گرايش به منجى‌گرايى و مهدويت در جهان، نويد بخش فضايى است كه مى‌توان با ايجاد هم‌گرايى در بين مؤمنان به تعاليم آسمانى به ويژه در بين مسلمانان پرداخت و اساس جامعه اسلامى را بر آن مبتنى ساخت.

ظهور گرايش‌هاى تفكيك گرايانه بين دين و سياست محصول تفكر مدرن غربى است كه اينك با نقدها و بحران‌هايى كه در مدرنيسم غربى بروز كرده، مى‌توان با بازگشت به سنت دينى- اسلامى و دعوت تمامى معتقدان به عصر ظهور منجى موعود زندگى سياسى امروزى را نيز سامان داد.

نتيجه‌گيرى‌

بنابر ديدگاه‌هاى مختلفى، آينده تاريخ را مى‌توان بررسيد. بيشتر مذاهب آينده‌نگر با نگاهى خوش‌بينانه، آينده تاريخ را عصرى مطلوب و تحقق مدينه‌