دوگانه به زندگى امروز و وضعيت آينده است. از اين منظر، حكومت دينى در عصر موعود شكل مى‌گيرد، اما در عصر حاضر به دليل غيبت امام معصوم عليه السّلام نمى‌توان حكومت دينى تشكيل داد. با توجه به اين نظريه كه مى‌توان آن را به نظريه «تعليق حكومت» دانست، در عصر حضور امام معصوم عليه السّلام حكومت دينى شكل مى‌گيرد و بايد به تأسيس حكومت دينى پرداخت، اما در عصر غيبت به دليل فراهم نبودن شرايط تأسيس، حكومت دينى تعليق مى‌يابد.

و در نهايت ديدگاه چهارم كه در جوامع شيعى و سنى مطرح مى‌شود، ضرورت تأسيس حكومت دينى است. بسيارى از انديش‌مندان سنى و هم عالمان شيعى بر ضرورت تأسيس حكومت در عصر پيش از ظهور منجى تأكيد كرده‌اند. البته چگونگى تشكيل حكومت دينى در نزد سنيان با ديدگاه شيعى متفاوت است. در حالى كه در نظريه‌هاى شيعى، به ولايت فقيهان در دوران غيبت توجه شده، در نظريه‌هاى سنى تنها بازگشت به مدينة النبى و خلافت مورد توجه است. با ظهور اسلام سياسى در دو سده اخير و شتاب آن در اواخر قرن بيستم، چنين ديدگاهى در جهان اسلام در حال بسط و گسترش مجدد است.

آن‌چه در اين ديدگاه‌ها اهميت دارد، چگونگى ارتباط آنها با آينده و آموزه مهدويت است. بدون ترديد اكثر مسلمانان آموزه مهدويت و ظهور منجى موعود و تحقق مدينه فاضله اسلامى را همانند ديدگاه غالب اديان آسمانى مى‌پذيرند. بر اين اساس، پرسشى كه مطرح مى‌شود و اين نوشتار آن را بررسى مى‌كند، ميزان تناسب زندگى و عمل سياسى جامعه اسلامى با عصر ظهور منجى موعود است. از ميان ديدگاه‌هايى كه درباره وضعيت زندگى سياسى معاصر اسلامى وجود دارد، تنها ديدگاه چهارم از بيشترين تناسب با جامعه موعود برخوردار است. ديدگاه‌هاى ديگر به نوعى در تناقض يا تباين با جامعه مهدوى هستند.