سياست و مهدويت
 
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص

سياست و مهدويت - بهروز لک، غلامرضا - الصفحة ٧٥

حاضر كه درصدد يافتن وجوه اشتراك بين نظريه‌هاى آينده‌نگر است، نمى‌توان چنين اشتراكى را در تمامى اين نظريه‌ها يافت. نظريه‌هاى آينده‌نگر دوران مدرن بيشتر در دو دسته سوسياليستى- ماركسيستى و نظريه‌هاى ليبراليستى عرضه شده است. در انديشه ماركس، جامعه آرمانى در جامعه كمون ثانوى رخ مى‌نمايد كه نيازهاى انسان‌ها را برمى‌آورد و هرگونه ظلم و تعدى به حقوق انسان‌ها را باز مى‌دارد و مدينه فاضله كمونيستى را پديد مى‌آورد، اما به دليل نگرش ماترياليستى نظريه‌هاى ماركسيستى، نمى‌توان وجه اشتراك عمده‌اى بين آنها و اديان يافت. در مقابل، در برخى از نظريه‌هاى ليبراليستى ديدگاه‌هايى را مى‌توان يافت كه با الهام از آموزه‌هاى مسيحى ديدگاهى را عرضه كرده‌اند كه در برخى از وجوه با نگرش آينده‌نگر اديان مشترك است. ايمانوئل كانت (١٨٠٤- ١٧٢٤ م) فيلسوف آلمانى و نظريه‌پرداز دوران مدرن كه مى‌توان ديدگاه آينده‌نگرانه او را با اديان در برخى از وجوه مشترك دانست، با تمركز بر خرد بشرى و خير اخلاقى در نظريه سياسى خود، به آينده بشر از منظر اخلاقى توجه كرده است. كانت در رساله «معناى كلى تاريخ در غايت جهان وطنى»، به وضعيت آينده بشرى مى‌پردازد (كانت، ١٣٧٨). او در اين رساله در تداوم ايده‌هاى خود براى سنجش خرد ناب، دست‌يابى به كامل‌ترين" سازمان مدنى عادلانه" را- كه در آن عدل به نحو همگانى برپا داشته شده و آزادى در بيشترين حد ممكن مطابق قانون وجود داشته باشد- يعنى جامعه مدنى را بزرگ‌ترين مسئله براى انسان اعلام مى‌كند. از نظر وى، هرچند موانعى بر سر راه تحقق كامل اين جامعه وجود داشته، نوع انسان آن‌قدر باقى مى‌ماند تا در روابط سياسى خود سازمان مدنى كامل و عادلانه‌اى را تحقق بخشد. اين امر، در واقع به منزله غايت پنهان طبيعت براى تحقق خرد است كه بدون آن بايد جهان طبيعت فاقد عقل را غايت‌مند، و در مقابل، موجود واجد عقل را فاقد غايت شمرد (همان).