ايران؛ ديروز، امروز، فردا - نصرى، محسن - الصفحة ٨٧
درحالىكه پس از آن در همهپرسى نظام جمهورى اسلامى ايران در ١٠ و ١١ فروردين ١٣٥٨ بيش از بيست ميليون نفر از مردم ايران مشاركت داشتند. در طول ٢٨ سال كه از عمر نظام جمهورى اسلامى مىگذرد، متوسط حضور مردم در انتخابات گوناگون در شرايط متفاوت حدود ٦٣ درصد است؛ حال آنكه در كشورهاى مدعى دموكراسى و آزادى حداكثر مشاركت مردم زير ٥٠ درصد و حتى در حد ٣٥ درصد است. در تيرماه ١٣٨٤ جف هون، رئيس مجلس عوام انگليس پيشنهاد داد مشاركت مردم در انتخابات انگليس اجبارى شود؛ زيرا ديگر مردم انگليس رغبتى براى مشاركت در انتخابات ندارند.
سه. از لحاظ كميت انتخابات برگزارشده از سال ١٣٣٧ تا ١٣٥٧ تنها چهار انتخابات برگزار شد، اما در طول ٢٩ سال نظام جمهورى اسلامى، برگزارى ٢٨ انتخابات حتى در سطح جهان بىسابقه است.
چهار. از لحاظ كيفيت برگزارى انتخابات در رژيم پهلوى، انتخاباتِ بسته و فرمايشى منجر به ورود سرسپردگان آمريكا و انگليس به مجلس شوراى ملى و خيانت به ملت شد. براى نمونه، رضاخان در سال ١٣٠٢ در مقام فرمانده كل قشون طى تلگرافى به والى ايالت فارس دستور مىدهد:
ايالت جميله فارس در تعقيب تلگراف سابق، مقتضى است قدغن فرماييد كه در انتخاب نوبخت از بوشهر مساعدت نشود. حكمت هم كه جزء كانديد شهر شيراز است، از جهرم بفرماييد بشود. راجع به ضياءالواعظين بايستى هر طور است اقدامى بفرماييد كه از انتخاب مشارٌاليه جلوگيرى به عمل بيايد.[١]
رضاشاه در مقام پادشاهى مستبد، «مجالس فرمايشى» و «بله قربانگو» ترتيب داد. براى مثال، تيمور تاش وزير دربار طى نامهاى به حكام ايالات در ٢٣/ ٣/ ١٣٠٩ چنين مىنويسد:
در تعقيب دستور صادره از مقام رياست وزرا و وزارت جليله داخله، طبق اوامر ملوكانه در قسمت انتخابات دوره هشتم، [يعنى] انتخاب نماينده مجلس شوراى ملى، لزوماً اعلام مىدارد طبق صورتى كه ارسال گرديده است، بايد جديت لازمه به عمل آيد كه اين اشخاص جهت مجلس انتخاب شوند. اعلىحضرت اقدس شهريارى علاقهمند
[١]. عليرضا زهيرى، عصر پهلوى به روايت اسناد، ص ٢٨.